A vitamini, insan sağlığı ve büyümesi için gerekli bir vitamindir. A vitamini yetmezliği sonucun­da ortaya çıkan gece körlüğü, çok eski çağlardan beri bilinmekte ve karaciğer ile kısa zamanda teda­vi edilmekteydi. Bu bakımdan, A vitamini ilk tanınan vitaminlerdendir. Diyetle, yeteri kadar A vitamini ve­ya ön maddesi karotenoidlerin alınmayışı, organiz­mada çeşitli yetersizlik belirtilerine neden olur.

Vitamin A, konusundaki ilk araştırmalar 1913 yılında Mc Collum, Dovis Obsorne ve Mendel’in ça­lışmaları ile başlamıştır. Bu araştırıcılar farelerin bü­yümesi için yağlarda bulunan bir faktöre “yağda erir A faktörü” adını vermişlerdir.

A VİTAMİNİN VÜCUTTA KULLANILMASI

A vitamini besinlerde serbest ve yağ asitleri ile esterleşmiş olarak bulunur. İnce bağırsak tümenlerin­de retinil esterler safranın yardımı, pankreatik lipazın etkisi ile retinole hidrolize olur. A vitamini, venaporta ve lenf yolu ile karaciğere gelir ve A vitamini esterleri halinde depolanır.

Plazmadaki A vitamini ve karotenoidlerin değeri, diyet ve mevsimlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Retinolun normal plazma değeri 39 mcg/100 ml. A vi­tamini, karaciğerin parenkimal hücrelerinde depo­lanır. Bütün karaciğerdeki retinol miktarı 120.000 mcg’dır. Ayrıca vitamin A, böbreklerde, böbreküs­tü bezinde Corpus Luteum’da (yumurta çıktıktan sonra yumurtalıkta oluşan sarı cisim) yüksek konsantras­yonda bulunur.

Gebelik döneminde A vitamini fetüste depolanır. Fetüste A vitamini ve karoten depolanması ve fetüsün A vitamini düzeyi, annenin kanındaki düzeyden daha düşüktür. Fakat bu düzey bir dereceye kadar annenin alımına ve kandaki vitamin düzeyine bağlı­dır.

A VİTAMİNİN GÖZDEKİ GÖREVİ

Reseptörlerde bulunan retinolun oksidasyonu ile retina oluşur. Bu bir protein olan opsin ile birleşerek rodopsini oluşturur. Rodopsin, retina üzeri­ne gelen ışığın etkisi ile retinal ve opsine ayrılır. Bu esnada oluşan uyarı, görme siniri aracılığı ile beyne iletilir ve görme oluşur. Karanlıkta, bu öğe opsin ta­rafından tutularak tekrar rodopsine dönüşür. Böylece alaca karanlıkta görme mümkün olur. A vita­mininin yetersizliğinde, rodopsinin rejenerasyonu gecikeceğinden gece körlüğü oluşmaktadır.

A VİTAMİNİN EPİTEL DOKU YAPIMINDAKİ ROLÜ

A vitamini, epitel doku yapımında da etkindir. Bu etkiler, muko protein ve mukopolisakkarit yapımı ile ilgilidir. Mide-bağırsak kanalı gibi dokulardaki epi­tel hücreleri, mukus adı verilen glikoproteince zen­gin bir bileşikler karışımı salgılarlar. Mukus, sindiri­mi kolaylaştırır ve mide-bağırsak zedelenmelerini ön­ler. Kornea’daki epitel tabakası ile tükrük, gözyaşı ve ter bezleri, glikoprotein salgılarlar. Vitamin A’ nın, glikoproteinlerin sentezinde kullanılan şeker ünitelerinin transferini sağladığı ileri düşünülmektedir.

VİTAMİN A VE KANSER

Retinoidlerle kanser arasında önemli ilişkilerin bu­lunduğunu düşündüren çok sayıda kanıt vardır. Retinoidler, hücre farklılaşması ve çoğalması üzerinde derinlemesine etki sahibidirler. Bu etkiler hem nor­mal, hem de neoplastik hücrelerde gösterilmiştir. Kanser meydana gelmesi, temelde hücre farklılaşma­sını ilgilendirdiğinden hücredeki retinoid durumunun bu hücredeki kanser gelişmesi olasılığını etkiliyor ol­ması mümkündür. Kişilerdeki A vitamini durumunun, kanser gelişme tehlikesini tayin eden önemli bir fak­tör olduğunu düşündüren epidemiyolojik araştırma­lar vardır. Yapılan araştırmalarda, yetersiz vitamin alınması sonucu, özellikle özafagus, mesane, solu­num sisteminde görülen kanserlerin sayısının yüksek olduğu ileri sürülmektedir.

Sentetik retinoidlerle kanseri önleme çalışmaları mevcuttur. Ancak bu maddelerin etki me­kanizmaları tam olarak bilinmemektedir.

A vitamini ve retinoidlerle ilgili olarak yapılan ve yapılmakta olan araştırmalarda, klinik tıbbın ve toplum sağlığının, göz hastalıkları ve beslenmeden, dermatoloji ve onkolo­jiye kadar değişen çok çeşitli alanlarını etkileyen so­nuçlar alınmaktadır. Yeterli miktarda A vitamini alınımının sağlanması yönünden yeterli ve dengeli bes­lenmenin önemi ise ortadadır. A vitamini, süt, tereyağ, yumurta ve ette, β karotenoidler havuç ve do­mateste en çok bulunmaktadır.

 

KAYNAK:
Bilim ve Teknik/Hale Ulucanlar
A VİTAMİNİ NELERDE BULUNUR, FAYDALARI NELERDİRhttp://bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/04/A-Vitamini.jpghttp://bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/04/A-Vitamini-150x150.jpgadminGüncelNedirSağlıkCorpus Luteum,dermatoloji,Dovis Obsorne,epidemiyolojik,epitel doku,esterleşme,fetüs,gece körlüğü,glikoprotein,gözyaşı,hidroliz,kanser,karoten,karotenoid,lenf yolu,Mc Collum,Mendel,mesane,Mide-bağırsak kanal,muko protein,mukopolisakkarit,mukus,neoplastik hücre,onkolo­ji,opsin,özafagus,pankreatik lipaz,parenkimal hücre,retina,retinil ester,retionid,rodopsin,safra,Sentetik retinoidler,solu­num sistemi,ter bezleri,tükrük,venaporta,yağda erir A faktörü,β karotenoidlerA vitamini, insan sağlığı ve büyümesi için gerekli bir vitamindir. A vitamini yetmezliği sonucun­da ortaya çıkan gece körlüğü, çok eski çağlardan beri bilinmekte ve karaciğer ile kısa zamanda teda­vi edilmekteydi. Bu bakımdan, A vitamini ilk tanınan vitaminlerdendir. Diyetle, yeteri kadar A vitamini ve­ya ön maddesi karotenoidlerin alınmayışı, organiz­mada çeşitli...Bilim Sağlık Yaşam Teknoloji Güncel ve daha fazlası