Güncel Nedir

AHTAPOTLARIN ÇOĞALMASI

Tarafından yazılmıştır admin

Yumuşakçaların en yumuşağı ahtapottur. Ahtapot bir­çok konuda şampiyondur. Bir defa ahtapot, bütün omurga­sızlar içinde tartışmasız en zeki hayvandır. İnsan omurgalı­ların en gelişmiş örneği olduğu gibi ahtapot da omurgasızla­rın en gelişmiş örneğidir. Bundan başka ahtapotların virgül biçimindeki gözleri, şaşılacak kadar keskindir. Ahtapot en ha­reketli, en kaçıcı canlılardan biridir. Nihayet ahtapot jet motorların mucididir (su püskürterek, püskürttüğü suyun karşı­tı yönde ilerler).

Ahtapotların cinsel birleşme yolları, uzun süre bir sır ola­rak kalmıştır. Çünkü bu birleşme o kadar inanılmaz bir şekilde olmaktadır ki bunu anlatanların masal anlattığı sanılmakta­dır. Ahtapotların genital (cinsel) bezleri bir özellik arz etmez. Fakat bu bezler, kafadanbacaklılar (sefalopodlar) için çok ka­rakteristik olan bir kesenin (palleal kese) içinde saklanmış­tır. Erkekte ve dişide kese biçiminde olan iki cinsel bez bir biriyle nasıl birleşebilir? Son derece uzun bir penise gerek vardır, ancak böyle çok uzun bir organ dişinin kesesine gire­bilir. Doğa buna zarif ve ekonomik bir çözüm bulmuştur.

• Er­kek ahtapotun kollarından biri oluk biçiminde olup sperm akı­tabilir; erkek ahtapot bu kol ile dişiyi uzun süre okşar, sonra kolu dişinin kesesine sokar; bir saat kadar kolda sürekli dal­galanmalar olur ve dışı bunlara şiddetli kasılmalarla (spazm) cevap verir. Ahtapotun bu seksüel koluna hectocotyl den­mektedir. Spermatozoidler hectocotyl’de uzunlamasına kı­lıflar içinde bulunur, binlerce spermatozoid taşıyan bu kılıf­lara spermatofor denmektedir.

Sıradan ahtapotlarda (Oclopus vulgarıs) spermatofor 2 cm kadarken derinliklerin dev mürekkep balıklarında 9 cm, As­ya’nın dev ahtapotlarında (Oclopus hongkongensis) 50 cm ve Kuzey Pasifik Okyanusu’nun dev ahtapotlarında (Oclopus dalleini) 1 m kadardır; bu sonunculara seksüel obüs (havan to­pu mermisi) denmesi hiç de yanlış olmayacaktır.

Spermatoforlar nemli ortamda bir eldiven parmağı gibi tersine döner ve biyolojik bir yayın etkisi ile bir sperm kesesi fırlatır, bu kesenin duvarları suda yumuşar ve kese patlaya­rak spermatozoidler etrafa saçılır.

• En ilginç birleşme şekillerinden biri de, Ocylhoe lubetculata türü ahtapotlarda görülmektedir: Erkek ahtapotun sek­süel kolu koparak bir su solucanı gibi kendi başına yüzmeğe başlamakta ve dişilerin kesesine girmektedir. Seksüel kolu kopan “çolak” erkek, 7 kolla yaşamaya devam etmektedir. Bu kopan kol o derece bir su solucanına benzemektedir ki büyük zoolog Cuvier bile bunları dişi ahtapotların kesesinde yaşayan vantuzlu asalak solucanlar sanmış, solucanlar sını­fıa Hectocotyles oclopus olarak koymuş ve adlandırmıştır. Ocythoe‘lerin dişisi 8-10 kg gelirken erkeği 10-20 cm boyunda­dır. Bu cüce erkekler Salpa maxima türü deniz hayvanları içinde asalak yaşarlar. Salpa’lar saydam bir koni biçimindedir, de­niz yüzeyinde dalgalanıp dururlar. Ocythoe ahtapotlarının dişisi 100 m kadar derinlikteki kayaların altında yaşar. Birleşme zamanı gelince Ocythoe erkek ahtapotu asalak yaşadığı SaIpa’yı terk ederek 100 m derine inmekte, orada seksüel kolu­nu feda etmekte, kopan seksüel kol bir su solucanı gibi yü­zerek dişi ahtapota erişmektedir.

Akdeniz’de yaşayan kafadanbacaklılardan Argonaut’lar da Ocythoe’lere benzer çoğalmaktadır, yalnız çok daha kü­çüktür (dişisi 15 cm, erkeği birkaç mm). Argonaut’ların dişi­si önce salgıları ile kireçten zarif bir “sepet” yapar, bu se­pet içine yumurtlar ve bütün enkübasyon döneminde sepet­ten ayrılmaz. Erkek argonotların hectocotyl’ leri kopar ve yüzerek yumurtalara erişir.

 

Kaynak:
Bilim ve Teknik/ Selçuk Alsan

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: