Nedir Son Makaleler Yaşam

ANIZ YAKMANIN NEDENLERİ VE ETKİLERİ

Tarafından yazılmıştır admin

Orta Anadolu’nun, Trakya’nın ve Güneydoğu Anadolu’nun kuru tarım yapılan birçok yöresinde, yaz ve sonbahar aylarında anızlı tarlalara şöyle bir baktığınızda alev alev yandığını görürsünüz. Hasat sonrası anızın yakılması, son yıllarda çok sık kakıttığımız bir manzaradır.

Çiftçilerimiz anızı neden yakmaktadır?

Anızın (sap, saman v.b artıkların) yakılmasına, neden gerek duyulmaktadır?

Çiftçilerimiz:

  • Daha iyi bir tohum yatağı hazırlamak,
  • Yabancı ot ve haşereleri yok etmek,
  • Hasat sonrası, hemen diğer bir ürünün ekimine geçilecek ise mibzerin istenilen bir şekilde ekim yapmasını, anız sapları ile mibzer gözlerinin tıkanmamasını sağlamak, gerekçeleri ile anızı yakmaktadır. Oysa modern tarım tekniğinde anızı yakmak son derece yanlış bir uygulamadır. Ancak yakma sonucu karşılaşılan zararların çoğunu telafi etmek mümkün değildir. O halde nedir bu zararlar?
  • Öncelikle anızın yakılması ile topraktaki organik madde yakılarak yok edilmektedir. Oysa bitkilerin gelişmesi için gerekli olan bitki besin maddelerinin bir kısmının kaynağını organik maddenin ayrışma ürünü olan HUMUS oluşturur.

Ayrıca;

  • Toprakta yağış sularının emilmesini, tutulmasını sağlayan,
  • Topraklarda kümeleşmeyi temin ederek erozyon ile taşınmasını önleyen,
  • Toprağın iyi havalanmasını sağlayan yine organik maddedir.

Yapılan araştırmalara göre, topraklarımızın büyük bir kısmında, organik madde miktarının % 1 den az olduğu belirlenmiştir, işte zaten organik maddece fakir olan topraklarımızda bitkisel bir artık olan anızın yakılması ile organik madde giderek yok edilmektedir.

Organik madde miktarının azalması veya yok edilmesi ise toprakları erozyona daha hassas hale getirmektedir.

  • Sap ve anızların yakılması ile bitki büyümesini teşvik eden karbon (C) ve azotun (N) kaybı da artmaktadır.

300 kg/dekar sap yandığında 1.5 kg/da saf azot kaybı meydana gelmektedir. Bu miktar ise yaklaşık 7 kg şeker gübresi dediğimiz Amonyum Sülfata eşdeğerdir.

Anızın yakılması yamaç alanlarda erozyonu hızlandırır. Anızın yakılması ile toprakta organik madde ve küçük toprak canlıları da yok edilir.

  • Anız yakmanın diğer bir zararı toprak yüzeyinde bulunan mikroorganizmaları öldürmesidir. Oysa, toprakta mevcut olan ve gözle görülemeyen bu mikroorganizmaların faaliyetleri sonucunda organik madde parçalanır, ayrışır ve humus dediğimiz şekle dönüşür.

Yapılan bir araştırma sonucuna göre; anız yakma ile toprağın 1 – 3 cm ‘lik üst katmanında ısının 50 – 75°C ye kadar yükseldiği ve bu nedenle

Mikroorganizmaların % 70’inin zarar gördüğü,

∗ Biyolojik faaliyetlerin azaldığı yararlı mikroorganizmaların yerine istenmeyen mikroorganizmaların geldiği,

∗ Verimde düşme olduğu ortaya konulmuştur.

  • Yapılan diğer bir denemede anız yakımı ile ilk yılda hububatta kök çürüklüğü hastalığında azalma olmuş, ancak ikinci yıl bu hastalığın daha da arttığı görülmüştür.
  • Anızların yakılmasının en önemli zararlarından birisi de, toprağı su ve rüzgar erozyonuna daha hassas bir duruma getirmesidir. Çünkü, anız toprak ile yağış veya rüzgar arasında bir sigorta görevi görür. Yağışların şiddetle toprağa düşmesini engeller; yüzey akış hızını azaltır, toprağa sızmasını sağlar. Böylece erozyon olayını önler.

Bu konuda Köy Hizmetleri Araştırma Enstitülerinde yapılan bir araştırma, çok ilginç sonuçlar vermiştir.

Orta Anadolu Bölgemizde yaygın olan nadas – buğday tarımında anızı yakılmayan ve yamaca dik yani kontur tarımsal işlemler uygulanan deneme konusunda buğday verimi;

∗ Eğim yönünde sürüm ve ekime göre % 22,

∗ Anızı yakılmış eğim yönünde sürüm ve ekime göre de % 45 oranında artmıştır.

∗ Ayrıca; yamaca dik tarım yapılan anızlı konuda, anızı yakılmış konuya göre, yüzey akış % 36, toprak kaybı da % 29 azalmıştır.

Anız örtüsü erozyonu önler, toprağın organik maddesini arttırır ve verimi yükseltir.

Tohum yatağı anız yakılmadan, uygun aletler ile hazırlanmalıdır. Ancak çoğu kes hasattan sonra tarladaki anız bilinçsizce yakılmakta ve yazlık ekim düşünüldüğünde takip eden yılın ilkbaharına kadar; kışlık ekim düşünüldüğünde ise sonbahara kadar tarla boş bırakılmaktadır.

İşte bütün sorun o zaman meydana gelmektedir.

Anızın yakılmasından sonraki ilk yıllarda, çiftçilerimiz yakmanın zararını, erozyon dışında, pek göremezler. Ancak yıllar ilerledikçe verimli toprakların giderek verimsizleşmesi çiftçilerimizi kara kara düşündürecektir.

O halde;

Çiftçilerimizce anız yakılmasının gerekçesi olan “DAHA İYİ BİR TOHUM YATAĞI”, modern tarımın gerektirdiği biçimde hazırlanmalıdır.

  • Hububat HASATLARI biçer-döverle toprak yüzeyine yakın yapılmalıdır. Hububat, başağın hemen altından biçildiğinde anız çok yüksek kalmakta ve mikroorganizmalar tarafından parçalanması, çürüyerek organik maddeye dönüşmesi daha zorlaşmaktadır.
  • Hasat sonrası parçalanma ve çürümeyi kolaylaştırmak için, sapları parçalayıcı bir alet kullanarak, anız toprağa karıştırabilir.
  • Anızların daha çabuk parçalanıp ayrışarak organik maddeye dönüşmesini sağlamak amacı ile toprağa, kalan sapın yaklaşık %1’i oranında “Azot Dengeleme Gübresi” verilmelidir.

Çiftçilerimizin çoğu, ek bir masraf gözüyle gördüğü bu gübrelemeden kaçınır. Ancak azot dengeleme gübrelemesi yalnızca verim düşüklüğünü önlemekle kalmak, aynı zamanda anızın toprakta parçalanmasını da hızlandırır.

  • Ayrıca yabancı ot ve haşereleri yok etmek için arazın yakılması yerine

ilaçlı mücadele yapılabilir.

  • Toprak mikroorganizmalarındaki dengenin muhafazası için anız yakmaktan kaçınılmalıdır.
  • Sap – saman artıkları su ve rüzgar erozyonuna karşın etkin bir önlem olduğundan anız yakılmamalıdır.

Modern tarımda anız yakmaya kesinlikle yer yoktur. Tarımda esas, toprağın üretkenliğini, dayanıklılığını sağlamaktır. Hedef gelecek yılın ürünü olmamalıdır. Hedef ve amaç, gelecek yılların hatta asırların ürünü olmalıdır.

Bu nedenle toprak ve su muhafazasının gereği olan anızın yakılmasından vazgeçilmelidir. Zaten anız yakmak yasal olarak suç niteliğindedir.

Sürdürülebilir Arazi Yönetimi için Çiftçinin El Kitabı / Prof. Dr. Orhan Doğan

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: