Nedir Son Makaleler Yaşam

ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELEDE ŞERİTSEL TARIM

Tarafından yazılmıştır admin

Her çiftçi toprağından mümkün olduğu kadar kaliteli ve çok ürün almayı amaçlar. Ancak bol ürün, toprakta birtakım tedbirlerin alınmasını gerektirir.

Özellikle suyun büyük önem taşıdığı kurak ve yarı – kurak yörelerde, “Toprakta Suyun Tutulması ve Muhafazası” ürün verimi için zorunludur. Üzerinde tarım yapılan arazi biraz da eğimli ise, su daha da önem taşır. Çünkü şiddetli bir yağış sonucu su ile birlikte toprak, toprakla birlikte tohum ve atılan gübre de taşınır.

İşte şeritsel tarım; çiftçilerimizin kendi imkanları ile yapabilecekleri;

  • Toprakta suyun muhafazasını sağlayan,
  • Yüzey akış ve toprak taşınmasını azaltan,
  • Yağış sularının toprak içine nüfuzunu artıran,
  • Rüzgar erozyonu görülen yörelerde rüzgarın etkisini azaltan, dolayısıyla
  • Ürün verimini yükselten

uygulaması son derece basit bir toprak koruma yöntemi’dir.

Şeritsel tarım sistemi, yamaç arazilerde meyile dik meydana getirilen şeritlerin her birinde başka bir bitki ekiminin yapılması işlemidir.

Örneğin; sıra ile, bir şeride baklagil (çapa bitkisi), diğer şeride ise tahıl veya yem bitkisi ekilir. Ya da yörede hububat – nadas tarım yöntemi uygulanıyorsa, bir şeride hububat ekilirken, onu izleyen şerit nadasa bırakılır. Böylece şeritler hububat – nadas – hububat – nadas biçiminde yapılabilir.

Şeritsel tarım sisteminde oluşturulan şeritler arazi meyil uzunluğunu kısaltır. Böylece;

  • Yüzey akışın tahripkar gücü azaltılır.
  • Şeritlerin birisinden örneğin çapa bitkisi ekili olan veya nadasa bırakılan şeritten oluşabilecek yüzey akış ve toprak taşınması, diğer yem bitkisi veya hububat şeridinde tutulur. Sonuçta arazinin sürekli korunması sağlanmış olur.

Su ve rüzgar erozyonu etkisi altındaki eğimli tarım arazilerini korumada etkili olan şeritsel tarımın bir çok yararları vardır:

  • Uygulamada masrafı gerektirmez,
  • Araziye yerleştirilmesi zor değildir,
  • Tohum üretmek, ya da bir yılda iki ürün alabilmek amacıyla kolaylıkla kullanılabilir.
  •  Şeritler, bazı teraslanmış arazilerde olduğu gibi, toprak işlemede, ekimde veya hasat sırasında, makine kullanılmasına engel değildir. Çünkü şeritler, kullanılan makinelerin iş genişliği dikkate alınarak yapılabilir.

Ancak şeritin genişliğini belirleyen en önemli faktör arazi eğimi’dir.

örneğin;

arazi eğimi

% 2 ise şerit genişliği 45 metre

% 5 ise şerit genişliği 40 metre

%10 ise şerit genişliği 30 metre

%15 ise şerit genişliği 20 metre

%20 ise şerit genişliği 10 metre

olmalıdır.

Bu genişlikler, kullanılacak tarım aletinin iş genişlikleri dikkate alınarak, % 15’e kadar artırılabilir veya azaltılabilir. Arazinin topografyasına, ekim sistemine, erozyon durumuna göre;

  • Tesviye eğrilerine paralel (kontur) şeritler,
  • Tarla şeritleri veya
  • Tampon şeritleri ya da
  • Rüzgâr erozyonuna karşı rüzgâr şeritleri uygulanabilir,
  • Kontur şeritsel tarım sisteminde, şeritler tesviye eğrilerine paralel yerleştirilir.
  • Tarla şeritsel tarım sisteminde; şeritler arazinin genel eğimine dik olacak şekilde yerleştirilir.
  • Şeritlerin tesviye eğrilerine tam olarak paralel olması zorunlu değildir. Bazı küçük sapmalar olabilir.
  • Daha ziyade topografyası düzgün, erozyona biraz daha dayanıklı topraklarda uygulanabilir.
  • Bu şerit sistemi rüzgâr erozyonuna karşı da kullanılabilir. Bu durumda şeritler hakim rüzgar yönüne dik tesis edilir.

  • Tampon şeritsel tarım sisteminde şeritler tesviye eğrileri arasında, birbirine paralel olacak şekilde yerleştirilir.
  • Şeritler arasında kalan düzensiz genişlikteki bölgelere Tampon Bölge adı verilir ve çoğunlukla çayır, baklagil veya diğer çok yıllık bitkiler ile otlandırılır.

Tarımsal Araştırma Enstitülerince; meyilli tarım arazilerinde şeritvari ekimin erozyon kontrolüne karşı etkinliği yıllardan beri araştırılmaktadır. Yapılan bu çalışmalar sonunda;

Tarımın şeritvari yapılması, meyil yönünde yapılmasına göre;

o Verimde % 40 daha fazla artış sağlamaktadır,

o Yüzey akışı ve toprak kaybını % 25 – % 40 daha azaltmaktadır.

Şeritsel tarım, eğimli arazilerde toprak ve su kaybını azaltan en önemli tarımsal işlemdir. Ancak kontur tarım ve teraslama ile birlikte uygulandığında bu etkinlik daha da artar.

o En önemli iki doğal kaynağımız olan toprak ve suyun korunması,

o Daha bol ürün alınması ve

o Bizden sonraki nesillere daha verimli araziler bırakılması için şeritsel tarım yönteminin uygulanmasında yarar vardır.

Sürdürülebilir Arazi Yönetimi için Çiftçinin El Kitabı / Prof. Dr. Orhan Doğan

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: