Bilim Son Makaleler

ÇÖZÜNÜRLÜĞE SICAKLIĞIN ETKİSİ

Tarafından yazılmıştır admin

Çözünürlük; belirli bir sıcaklıkta, belli miktar çözücüde çözünen maddenin mak­simum miktarı olarak tanımlanabilir. Sıcaklık birçok maddenin çözünür­lüğünü etkiler. Gazların ve katıların çözünürlüğüne sıcaklığın etkisini inceleyelim.

Katı Çözünürlüğü ve Sıcaklık

Elbette her zaman değil, ama çoğunlukla, bir katı maddenin çözünürlüğü sıcaklık ile artar. Bununla birlikte, çözünürlüğün sıcaklıkla değişimi ile ΔHçözelti nin işareti arasındaki ilişki açık değildir. Örneğin, CaCl2 ün çözünme işlemi ekzotermik iken NH4NO3 ınki endotermiktir. Fakat her iki bileşiğin çözünürlüğü de sıcaklık artışı ile artar. Genellikle sıcaklığın çözünürlüğe etkisi en iyi deneysel yöntemle belirle­nir.

Gaz Çözünürlüğü ve Sıcaklık

Gazların sudaki çözünürlüğü genellikle sıcaklık artışı ile azalır. Bir cam kap (beher) içerisindeki su ısıtıldığında kaynamadan önce camın kenarında hava kabarcıkları oluştuğunu görebilirsiniz. Çözünmüş hava molekülleri su kaynamadan çok önce çözeltiden uzaklaşır.

Oksijen molekülünün sıcak sudaki azalan çözünürlüğü ısıl kirlenmeye neden olur. Isıl kirlenme çevre ısısının (genellikle su yollarında) canlılara zarar verecek derecede yükselmesi demektir. Birleşik Devletlerde her yıl 100,000 milyar galon suyun, çoğunlukla elektrik ve nükleer güç üretiminde, endüstriyel soğutma suyu olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir. Bu işlem, alındığı göllere ve nehirlere daha sonra geri gönderilen suyu ısıtır. Çevre bilimcileri ısıl kirlenmenin sudaki yaşam üzerine etkileriyle ilgili yoğun çalışmalar yapmaktadır. Balıklar, diğer bütün soğukkanlı hayvanlar gibi, ani sıcaklık değişimlerinden, insanlardan daha fazla etkilenmektedirler. Su sıcaklığındaki her 10°C luk yükselme bu canlıların metabolizma hızını genellikle 2 kat artırır. Metabolizma hızının artması, balıkların oksijen ihtiyacını da artırır. Ancak, oksijenin ısınmış sudaki düşük çözünürlüğünden dolayı oksijen miktarı azalmıştır. Bu nedenle elektrik santrallerini soğutmak için biyolojik çevreye en az zarar veren etkili yollar araştırılmalıdır.

Gaz çözünürlüğünün sıcaklıkla azaldığını öğrenen zeki bir balıkçı, bu bilgisini daha çok balık tutmak yönünde kullanabilir. Örneğin, sıcak bir yaz gününde, tecrübeli bir balıkçı oltadaki yemi atmak için nehirde veya gölde genellikle derin yeri seçer. Çünkü en derin ve en soğuk kısımlardaki oksijen içeriği daha fazla olduğundan, balık­ların çoğu orada bulunacaktır.

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: