Bilim Nedir Son Makaleler

EPİTEL DOKU NEDİR? ÖRTÜ EPİTELİ NEDİR ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

Tarafından yazılmıştır admin

EPİTEL DOKU NEDİR

 

Epitel dokularını oluşturan hücrelere epitel doku denir. Epitel dokuları bağ dokusunun üzerini örteler. Epitel dokuları kan damarı içermezler, beslenmeleri difüzyon ile olur. Görevlerine göre epitel dokular dört gruba ayrılırlar:

  • Örtü epiteli
  • Salgı epiteli
  • Kassel epitel
  • Duyu epiteli

ÖRTÜ EPİTELİ NEDİR ÇEŞİTLERİ NELERDİR

Organizmanın dış yüzü ile boşluklu organların iç yüzlerini örterek, bu organları (mekanik, fiziksel ve kimyasal olabilecek) zararlı etkenlere karşı korumaktır. Organların yüzeylerini ya da boşluklarını örttüklerinden, buralara bakan yüzlerine apikal yüz, karşı yüzlerine de bazal yüz denir. Komşu hücrelerin birbirlerinde bakan yüzlerine de lateral yüz denir.

 

  • Örtü epitelinin vücudun dış yüzünü örten hücrelerine epidermis hücreleri;
  • Dış ortama açılan sistemlerin iç yüzünü örtenine mukoza epiteli;
  • Vücut boşluklarını (karın ve göğüs boşlukları) ve bu boşluklarda bulunan organların dış yüzünü örten türüne mezotel hücreleri;
  • Dolaşım sisteminin iç yüzünü örtenine de endotel hücreleri
  • Mukozalar, epitellerinde mukoza bulundurmasına göre ; Respiratorik Mukoza: Yalancı çok katlı prizmatik, 2.Kutan Mukoza: Lamina epiteli çok katlı yassı (deri, dudak, özofagus), 3.Glandular Mukoza: Tek katlı prizmatik (sindirim sisteminde mideden kalın bağırsak sonuna kadar)

Örtü epitelleri kat ve şekil bakımından şu şekilde sınıflandırılır:

  • Tek katlı yassı örtü epiteli
  • Tek katlı kübik örtü epiteli
  • Tek katlı prizmatik örtü epiteli
  • Tek katlı piramidal örtü epiteli
  • Yalancı çok katlı prizmatik örtü epiteli
  • Çok katlı yassı örtü epiteli
  • Çok katlı kübik örtü epiteli
  • Çok katlı prizmatik örtü epiteli
  • Çok katlı değişken örtü epiteli

 

 

Tek Katlı Yassı Örtü Epiteli:

  • Özellikleri: Epitel hücreleri tek sıra halinde yan yana dizilerek birer yüzleri ile bazal membran üzerine oturmuşlardır. Çok köşeli dolayısıyla çok yüzeyli hücrelerdir. Hücrelerin genişlikleri yüksekliklerinden daha fazladır. Çekirdekleri ovaldir. Sitoplazma kalınlığının azlığı nedeniyle madde alışverişine en uygun epiteldir.
  • Kompartmanlar arasında yarı-geçirgen bir bariyer oluşturur, koruyuculuk yapar.
  • Bulunduğu yerler: Vücut boşluklarını örten zarlarla damarların, böbrekteki bazı borucukların, dolaşım sisteminin ve akciğer alveollerinin iç yüzü, kornea, glomerulus, kan damarları, arteriol, kalbe inen henle, pars inisyalisde bulunurlar.
  • İşlevi: Filtrasyon, difüzyon ve ozmoz.

 

Tek Katlı Kübik Örtü Epiteli:

  • Özellikleri: Tek sıra halinde olan bu hücreler poligonaldirler. Fakat enleri yüksekliklerine eşit olduğundan kare biçiminde gözükürler.
  • Koruyucu, absorbsiyon ve salgılama fonksiyonu vardır.
  • Bulunduğu yerler: Böbrekteki ductus connectivus’lar, anatomik tükrük bezleri ile pankreasın ilk akıtıcı kanalları (pars initialis), akciğerlerdeki bronchulus respiratoryus’lar, tiroid foliküllerinde bulunurlar.
  • İşlevi: Salgılama ve emilim.

 

Tek Katlı Prizmatik Örtü Epiteli:

  • Özellikleri: Koruyucu bariyer fonksiyonuna ek olarak, sekresyon ve absorbsiyonda da görev yapar.
  • Bulunduğu yerler: Apikal yüzeyi farklılaşmamış ise; sindirim sisteminin mideden anüse kadar olan bölgesi, böbrekte ductus collectivus ile safra kesesinin iç yüzeyinde ve pars sekretoryada bulunur. 2. Apikal yüzeyi farklılaşmış ise; uterus, tuba uterinalar ve akciğerlerdeki küçük bronşlarda silli formu bulunur. Bronchusda silyumlar, bağırsaklarda mikrovilluslar bulunur.
  • İşlevi: Koruma, salgılama ve emilim.

 

Tek Katlı Piramidal Örtü Epiteli:

  • Özellikleri: Absorbsiyon fonksiyonu vardır. Tabana dikey düşen kesitleri bir üçgene benzer.
  • Bulunduğu yerler: Böbrekteki tubulus proksimalis’ler ve distalis’ler.
  • Tubulus proksimalis’lerde bulunan hücrelerin lümene bakan uçları bol miktarda mikrovillus taşır. Bu mikrovilluslar özellikle geri emilimi sağlarlar.

 

Yalancı Çok Katlı Prizmatik Örtü Epiteli:

  • Tek katlı prizmatik epitel olmasına rağmen hücrelerin çekirdekleri farklı düzeylerde olduklarından çok katlıymış gibi görünür. Fakat her hücre bazal membranla temas halindedir. Bundan dolayı yalancı çok katlı örtü epiteli olarak sınıflandırılır.
  • Genellikle lümene kadar ulaşan hücreler, apikal yüzeylerinde kinosilyum taşırlar.
  • Bu epitelde aynı zamanda mukus salgılayan kadeh (goblet) hücreleri de bulunabilir.
  • Bulunduğu yerler: Burundan başlamak üzere solunum yollarının bronkuluslara kadar uzanan bölümleri (kinosilyumlu), ductus epididymis (stereosillumlu) ve bazı hayvanların uterusu.
  • İşlevi: Koruma, salgılama ve hücre hareketi.

 

Çok Katlı Yassı Örtü Epiteli:

  • En yüzeydeki birkaç sıra hücre yassı,
  • Bunun altındakiler poligonal,
  • Bazal membran üzerine oturan en alttaki bir sıra hücre ise prizmatiktir.
  • İşlevi: Koruma
  • İki tipi vardır. Bunlar; Keratinize epitel ve Nonkeratinize epitel
  1. Çok katlı yassı keratinize örtü epiteli: Yüzeysel hücreleri yassı, çekirdeksiz, keratin ile dolu, ölü hücrelerdir. Kalın bir tabaka oluştururlar. En üst sıradaki hücrelerin sürekli su kaybetmesiyle hücreler ölür ve keratinleşir. Kalın olduğundan beslenmeyi kolaylaştırmak için alttaki bağ dokusu yer yer doku içine parmak biçiminde girintiler yapar. Bunlara mikroskobik papilla nedir.

Bulunduğu yerler: Epidermis, dış ortamla bağlantılı sistemlerin ilk ve son kısımları (dil, damak, yemek borusu, anüs)

  1. Çok Katlı Yassı Nonkeratinize Örtü Epiteli: yüzeysel hücreleri yassı, çekirdekli, canlı hücrelerdir. Keratin tabakası yoktur. Bu nedenle keratinize ç.k.y epitelden daha incedir. Epitel dokusu kalın olmadığından mikroskobik papilla içermez.

Bulunduğu yerler: Korneanın ön yüzü

 

Çok Katlı Kübik Örtü Epiteli:

  • Oldukça nadir görülen bir epiteldir.
  • Bazal lamina üzerine yerleşmiş birkaç sıra kübik hücre tabakasından oluşmuştur.
  • Bulunduğu yerler: Bazı ter ve tükrük bezlerinin boşaltıcı kanalları, meme bezlerinin geniş kanalları, testislerin tubulus seminiferus’ları.
  • İşlevi: Koruma

 

Çok Katlı Prizmatik Örtü Epiteli:

  • Dokunun özelliği lümene bakan hücrelerin prizmatik oluşudur.
  • Bulunduğu yerler: Anatomik bezlerin ana akıtıcı kanallarında bulunur.
  • İşlevi: Koruma

 

Çok Katlı Değişken(Transizyonel) Örtü Epiteli:

  • Bulunduğu organın boş ve dolu oluşuna göre şekil değişikliği gösteren çok katlı bir epitel tipidir.
  • Boşaltma organları boşken prizmatiktirler. Organın tam dolması halinde ise yassılaşırlar.
  • Bulunduğu Yerler: Pelvis renalis’den başlayıp üretranın bitimine kadar olan boşaltım yolları.
  • İşlevi: Yayılabilirlik ve koruma.

 

 

 

 

 

                                             

 

 

 

 

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: