Bilim Son Makaleler

FORMAL YÜK VE LEWİS YAPISI

Tarafından yazılmıştır admin

İzole bir atomun elektron sayısı ile aynı atomun Lewis yapısındaki elektron sayısını karşılaştırarak, moleküldeki elektron dağılımını belirleyebilir ve en uygun yapısı çizilebilir. İzole bir atomdaki dış yörünge elektron sayısı, basitçe, değerlik  elektronları ile aynıdır. (Bilindiği gibi iç kabuk elektronlarını göz önünde bulundurmamız gerekmez.) Bu atomun molekül içindeki elektron sayısı ise diğer atom ya da atomlarla yaptığı bağlardaki elektronlar ve kendi üzerindeki bağ yapmayan elektronların toplamıdır. Bununla birlikte, bir bağdaki elektronlar paylaşıldığı için, bağ elektronları iki atoma eşit olarak bölünmelidir. Bir atomun formal yükü, izole bir atomdaki değerlik elektronları ile o atomun Lewis yapısındaki elektronlarının sayısı arasındaki elektriksel yük farkıdır.

Lewis yapısındaki bir atomun elektron sayısını belirlemek için şu yol izlenir:

  • Tüm atomların bağ yapmayan elektronları o atomun kendisine aittir.
  • Atom ile diğer atom (lar) arasındaki bağı (ları) eşit olarak bölündüğünde, bağ elektronlarının yarısı o atoma ait sayılır.

Formal yük kavramını ozon molekülünü (O3) üzerinde gösterelim.

Eldeki tüm elektronların kullanılmasına karşın, merkez atom için oktet kuralı sağlanmamaktadır. Bunu düzeltmek için, uçtaki atomlardan birinin ortaklanmamış elektron çifti ile merkezdeki atoma ikinci bir bağ çizilir.

Şimdi O3 da ki her bir atomun formal yükü aşağıdaki gibi hesaplanabilir:

Dalgalı kırmızı çizgiler kırılan bağları gösterir. Kırılan her tekli bağ, bağlı atomların her birine bir elektron, her ikili bağ iki elektron vb katkıda bulunur. Böylece, O3 daki atomların formal yükleri şu şekildedir:

Genellikle pozitif ve negatif yükler tek olduğunda 1 sayısı yazılmaz.

Formal yükler yazılırken şu kurallardan yararlanılır:

  1. Molekül için formal yüklerin toplamı sıfır olmalıdır. Çünkü moleküller elektriksel olarak nötr türlerdir (Örneğin O3 molekülü bu kurala uyar).
  2. Katyonlar için formal yüklerin toplamı pozitif yüke eşit olmalıdır.
  3. Anyonlar için formal yüklerin toplamı negatif yüke eşit olmalıdır.

Formal yüklerin, moleküldeki gerçek yük ayrımını göstermediğini unutmayınız. Örneğin, O3 molekülünde, merkez atomun net +1 ya da uçtaki atomların net -1 yükleri taşıdığına dair bir kanıt yoktur. Lewis yapısında atomlar üzerine bu yükleri yazmak, sadece moleküldeki değerlik elektronlarını takip etmemize yardımcı olur.

Bazen verilen bir tür için birden fazla kabul edilebilir. Lewis yapısı yazılabilir. Bu gibi durumlarda, formal yükleri ve aşağıdaki yol gösterici açıklamalar kullanılarak, en uygun Lewis yapısı seçilebilir.

  • Molekülün formal yük içermeyen Lewis yapısı, formal yük içerene tercih edilir, çünkü bu durum daha kararlıdır.
  • Büyük formal yüklü (+2, +3, vb ya da -2, -3 vb) Lewis yapıları, düşük formal yüklülere göre daha az tercih edilir.
  • Benzer formal yük dağılımlı Lewis yapıları arasında en kabul edilebilir yapı, negatif formal yükün daha elektronegatif atomlar üzerinde olduğu yapıdır.

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: