Nedir Son Makaleler Yaşam

GÜBRELEME TEKNİKLERİ

Tarafından yazılmıştır admin

Gübreler; organik, kimyasal ve mikrobiyal olmak üzere genelde üç bölüme ayrılır.

  1. Organik Gübreler
  • Hayvan gübreleri
  • Kompost
  • Yeşil gübreler
  • Torf (turba) toprağı
  • Hümik asitler

Olarak sınıflandırılırlar.

  1. Kimyasal (Ticaret) Gübreler Genel olarak;
  • Azotlu gübreler
  • Fosforlu gübreler
  • Potasyumlu gübreler
  • Kompoze gübreler (birçok bitki besin maddesi içeren)

diye sınıflandırılırlar.

  1. Mikrobiyal Gübreler

Havanın serbest azotunu konukçu olduğu bitkinin yararına sunan rhizobium bakterileri, havanın azotunu doğrudan bitkilerin hizmetine sunan azotobakteriler ve toprak fosforunu bitki tarafından alınabilir hale sokan fosfat çözücü bakteriler ve mavi-yeşil algler mikrobiyal gübre olarak değerlendirilebilir.

Piyasada özellikle birçok değişik kimyasal gübre vardır. Ancak bu gübrelerden hangilerine ihtiyaç olduğu ancak toprak analizleri ile ortaya çıkar. Kaliteli ve yüksek verim, kesinlikle toprakta eksik olan bitki besin maddelerini gübreleme ile gidermekle mümkün olur.

Çünkü;

Gübre miktarı, bitkinin ihtiyaç duyduğu besin maddesi miktarı ile topraktaki yarayışlı besin maddesi arasındaki fark olarak değerlendirilmelidir.

Ancak her şeye rağmen toprakta analiz sonuçlarının yorumunda aşağıdaki çizelge 1’den yararlanılabilir.

Çizelge 1. Toprakta verimlilik analiz sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılan sınır değerler

Bilindiği gibi kültür bitkilerinin toprak reaksiyonu tercihleri oldukça değişiklik gösterir. Bitkiler için en uygun toprakların asitlik sınırları, çizelge 2‘de verilmiştir.

Çizelge 2. Bitkilerin toprak reaksiyon (pH) istekleri

Bu çizelgeler yardımı ile toprağın kalitesi, bitki besin maddesi, tuzluluk, asitlik, organik madde ve kireç durumu hakkında önemli bilgiler elde edilecek, yetiştirilecek bitkilere verilecek gübre hakkında önemli ip uçlarına ulaşılacaktır.

Kimyasal Gübrelerin Kullanılmasında;

  • Toprak özellikleri
  • İklim özellikleri
  • Bitki özellikleri
  • Ekonomik değerler
  • Su kalitesi ve sulama yöntemleri

genelde dikkate alınmalıdır.

Gübrelemede toprak analiz sonuçları çok önem taşımaktadır. Önce toprağın özelliklerini tanımak, içerdiği bitki besin maddelerini bilmek gerekmektedir.

İklim, yağış şekli, yağış miktarı, yağışın dağılımı, sıcaklık dağılımları, erken ve geç donlar, rüzgâr, nisbi nem v.b özelliklerde gübrelemede çok önemlidir. Örneğin donlu ve buzlu zamanlarda gübreleme yapılmasının hiçbir yararı olmadığı gibi kirliliğe de neden olabilir.

Gübrelemede bitki çeşidi ve bitkilerin besin maddelerine olan gereksinimleri çok önemlidir. Bitkilerin bir birim kuru madde oluşturmak için topraktan kaldırdıkları bitki besin maddeleri miktarı da farklı olmaktadır. Bu nedenle ekilen/dikilen bitkilerin fizyolojilerinin yakından bilinmesi gerekmektedir.

Gübrelemenin başlıca amacı verim artışı sağlamaktır. İyi bir toprak analizi sonucu ekilecek bitkilerin gübre ihtiyacı belirlenerek en ekonomik gübreleme programları tarım uzmanları tarafından üreticilere verilmelidir. Bu konuda yarım asırdan fazla zamandır çok yararlı görevler gerçekleştiren Ankara Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünün ülkemizde yetişen bitkilerin ihtiyacı olan gübre miktarlarını farklı ekolojilerde belirleyen “Türkiye Gübre ve Gübreleme Rehberi” çok önemli bir kaynaktır.

Toprak- su ve gübre analizlerinde çok etkin ve akredite olan laboratuarlar ile hizmet veren bu enstitü daima köylünün ve üreticilerin hizmetinde önemli çalışmalar yapmaktadır.

Unutulmamalıdır ki, yağışa bağlı kuru tarımda uygulanan gübre dozu ve cinsi ile sulu tarımda uygulanan gübre dozu ve cinsi, bitki aynı olsa da, yanı olmaz. Çünkü sulama suyunun kalitesi gübrelerin çözünürlüğüne etki etmektedir. Suyun kalitesi düştükçe, gübrelerin çözünürlüğü de azalır. Öte yandan bitkinin ihtiyacından az veya çok verilen su, gübrelemenin etkisini azaltır.

Sulama yöntemi de gübrelemede çok önemlidir. Örneğin damla sulamada verilecek gübreler suda çabuk eriyen, tortulanmayan ve tuz indeksi düşük gübreler olmalıdır.

Ayrıca seralarda yetiştirilen bitkiler ihtiyacının %15 – %20’sini fide döneminde; %30 – %35’ini çiçeklenme ve olgunlaşma arası evrede ve geri kalan % 45 -%50 miktarını da olgunlaşma ve hasat döneminde topraktan alırlar. O halde sulama yapılırken gübrelerin tamamının verilmesi sakıncalıdır.

Gübreler Toprağa:

  • Serpme: Gübre toprak yüzeyine el veya aletle serpilir ve çapa ile karıştırılır.
  • Banda verilme: Mibzer yardımıyla gübre çizgi halinde tohumun 3 – 5 cmyanına banda verilir.
  • Üstten ve yandan verilme: Bitki çimlendikten sonra yüzeye veya sıraların yanlarına verilir.
  • Püskürtme: Sıvı gübreler yapraklara püskürtülür. Genellikle iz elementler bu yöntemle verilmektedir.
  • Fertigasyon: damla sulama yönteminde su ile birlikte eriyik halde gübrelerin bitkilere verilmesidir.

Sıraya ekimin yapılmadığı yerlerde gübre serpilerek verilebilir. Ancak fosforlu gübrelerin serpilerek verilmesinde, fosforun toprakta tutulması nedeniyle, fazla sağlamaz.

Gübrelemenin banda verilmesi en uygun yöntemdir. Çünkü banda verilen gübreler, genç bitkilerin kökleri tarafından kolayca yararlanılmakta ve gelişmeleri daha iyi olmaktadır.

Kimyasal gübrelerin toprağa verilme zamanları iklim, toprak bitki türüne göre değişebilir.

  • Yağışlı ve nemli iklim koşullarında, ekime yakın zamanda gübreleme yapılmalıdır.
  • Kumlu, hafif bünyeli topraklarda, azotlu gübreler bölünerek uygulanmalıdır. Zaten

sulamalar da azar azar dozda ancak sık aralıklarla yapılmalıdır.

  • Kireçli ve hafif alkali topraklarda fosforlu gübre ekimden hemen önce verilmelidir.
  • Sebzelerde ve yeni meyve tesisinde ekim veya dikim esnasında veya hemen sonra uygulanmalıdır.
  • Meyveliklerde, ılıman bölgelerde Şubat-Mart; kışı şiddetli geçen bölgelerde Mart-Nisan aylarında gübreleme yapılmalıdır.
  • Meyveliklerde fosforlu ve potasyumlu gübrenin tamamı ve azotlu gübrenin yarısı ilk gübreleme anında verilmeli, azotun diğer yarısı 2-3 ay sonra sulamadan hemen önce toprağa verilmeli, tırmıkla karıştırılmalı ve sulanmalıdır.
  • Meyveliklerde fosforlu gübreler ağaç taç izdüşümüne açılacak 20-30 cm derinliğindeki kanalcıklara uygulanmalı ve üzerleri toprakla kapatılmalıdır.
  • Genelde ülkemiz toprakları potasyum yönünden zengindir. Ancak toprak tahlil analizlerine ve yetiştirilecek bitkinin ihtiyaç duyması halinde potasyumlu gübreler ekim ile birlikte verilmelidir.
  • Yazlık ekimlerde, fosforlu gübre ekime en yakın ve uygun zamanda verilmelidir. Bitki büyüdükten sonra fosforlu gübre uygulamasının yararı olmamaktadır.
  • Güz döneminde yapılacak azotlu gübre uygulamalarında, tercihen, amonyum veya amid (üre) formundaki gübreler; ilkbahar veya yaz döneminde ise nitratlı gübrelerin kullanılmasına özen gösterilmelidir.
  • Meyve ağaçlarının gübreleme tekniği şekillerde açıklanmıştır.

Kompoze Gübrelerin uygulanması:

Kompoze gübreler bitkinin yararına birden fazla bitki besin elementi sunan gübrelerdir. Birçok çeşidi vardır. Özellikle;

  • Mono amonyum fosfat (MAP), tamamı suda eriyen %25 – %55 P2O5 ve %11 – %12 azot içerir.
  • Diamonyum fosfat (DAP)

DAP: %18 azot ve %46 fosfor içerir. Diamonyum fosfat özellikle Orta Anadolu ve geçit bölgelerinde hububat için en uygun gübredir. Mibzerle tohum derinliğine ve banda verilmesinde yarar vardır.

Mibzerle ekimin mümkün olmadığı durumlarda ekimden hemen önce serpme ile I verilmeli ve ekim ile birlikte toprağa gömülmesi sağlanmalıdır.

Meyve ağaçlarında ise gübrenin şubat veya mart ayında 10-15 cm derinliğe gömülmesi ve üzerinin toprakla kapatılması sağlanmalıdır.

Sürdürülebilir Arazi Yönetimi için Çiftçinin El Kitabı / Prof. Dr. Orhan Doğan

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: