Güncel Sağlık

HİPERTANSİYON

Tarafından yazılmıştır admin

Hipertansiyon, arteryel (atardamar) kan basıncı ola­rak normal kabul edilen sistolik (büyük tansiyon) 140 mmHg ve diastolık (küçük tansiyon) 90 mmHg sınırlarının geçilmiş olmasıdır.

Toplumumuzda nüfusun yaklaşık 1/5’ınde hiper­tansiyon vardır; bu 15 milyon kişi demektir Hipertan­siyon yıllarca hiçbir belirti vermez. Vücudun savunma mekanizmaları -uzun dönemde vücudun aleyhine ola­cak şekilde bunu sağlarlar

Hipertansiyonla kişilerde kalpdamar hastalığı gö­rülme oranı, normal kan basıncı olanlara göre en az 2 misli; beyin ve sinir sistemi ile ilgili hastalıkların gö­rülme oranı 8 misli, kalp yetmezliği görülme oranı ise 5-6 misli fazladır. Ayrıca böbrek fonksiyonlarında bo­zulmaya sebep olan en önemli faktörlerden biri hiper­tansiyondur. Bu sonuçlara hem sistolik hem de diastolik kan basıncı yükseklikleri sebep olmaktadır.

Bu öneminden dolayı tanınması ve tedavi edilmesi şarttır. Bu da ancak kişilerin zaman zaman doktor kontrolünden geçmesi ile sağlanabilir. Özellikle ailevi risk taşıyanlar ve doktorlar bu tanıyı koyarken çok dik­katli olmalıdırlar. Çünkü hipertansiyon tanısı koymak psikolojik ve sosyoekonomik etkileri bakımından önem­lidir; hastanın hayat boyu tedavisi gerekecektir. Uygun zaman ve zeminlerde, en az 2-3 kez uygun âletlerle kan basıncı ölçümleri yapılmalıdır.

Yaşla birlikte sistolik kan basıncında bir artış olmak­tadır. Hipertansiyonlu kişilerin %80’i diastolik kan ba­sıncı 90-104 mmHg arası olanlardır.

Hipertansiyon Sebepleri

Hipertansiyonun %95 oranında sebebi bilinmiyor ve bu tıp hipertansiyona esansiyel veya primer hiper­tansiyon demliyor. Burada birçok faktörün rol oynadı­ğı biliniyor. Bu faktörler hormonlar, otonom sinir sistemi, santral sinir sistemi, damar, düz kas hücreleri vs. olarak sayılabilir Konu ile ilgili olduğundan önce­likle kan basıncı kavramını açıklamakta fayda vardır. Kan basıncı şöyle bir formülle gösterilir;

Kardiyak output, kalbin 1 dakikada attığı kan hacmi­dir. İşte bu formülde gösterilen iki elemana etkili olan ve dengeyi sağlayan her faktör, kan basıncının ayar­lanmasında rol alır. Eğer bu dengeyi bozacak bir du­rum meydana gelmişse kan basıncı ayarlanamaz. Sonuçta vücuttaki damar hücrelerinde Na ve Ca alışverişi ile ilgili dengesizlikler üzerinde durulmaktadır.

% 5 oranında ise sebep bilinmekte olup, bunların başlıcaları şöyle sıralanabilir:

Hem Sistolik Hem Diastolik Kan Basıncını Arttıranlar

  1. Böbrek hastalıkları.
  • Böbrek dokusu (parenkim) hastalıkları
  • Böbrek damar hastalıkları
  1. Endokrin (Hormonal sistem) hastalıkları
  2. Feokromositoma
  3. Primer hiperaldesteronizm
  4. Cushing sendromu
  5. Akromegali
  6. Konjenital (Aorta koarktasyonu)
  7. Doğum kontrol hapları ve gebelikle ilgili
  8. Nörolojik durumlar

Sadece Sistolik Kan Basıncını Arttıranlar

  1. Yaşlılık
  2. Azalan periferal damar direnci (Arterio-venöz fistülleri beriberi gibi)
  3. Artmış kardiyak output (Tirotoksikoz aort yet­mezliği gibi)

Hipertansiyon sebebi araştırılırken, özellikle bazı kişiler üzerinde daha dikkatli incelemeler yapılmalıdır. Bunlar;

  1. 20 yaşından önce veya 50 yaşından sonra hi­pertansiyonu ortaya çıkanlar
  2. Kan basınç seviyeleri 180/110 mmHg’dan fazla olanlar
  3. Organ harabiyeti olanlar (göz kalp, böbrek gibi)
  4. Sebebi bilinen hipertansiyonu düşündürecek bulguları olanlar
  5. Tedaviye cevap vermeyenler

Hipertansiyonlu Kişilerin Şikâyetleri

Hipertansiyonla ilgisi olduğu düşünülen baş ağrı­sı, burun kanaması, kulak çınlaması baş dönmesi ve bayılma gibi şikâyetlerin bulunma oranı, normal kan basıncı olan kişilerde bunların görülme oranına göre daha fazla değildir. Ancak hipertansiyon komplikas­yonları ortaya çıktığında oluşan şikâyetler, hipertansi­yona has olacaktır.

Hipertansiyonda En Çok Etkilenen Organlar

Beyin, kalp ve böbreklerdir. Bütün bu organlardaki damar yapısını bozarak ve arteriosklerozu (damar duvarında yağ birikimi ile başlayıp devam eden hastalık) hızlandırarak organların fonksiyonlarını bozar. Beyinde, “Stroke” olarak adlandırılan beyin kanaması, beyin damarlarında tıkanma ve pıhtı kopmaları ile tı­kanmalara neden olur. Kalpte, kalp damar hastalıkla­rını hızlandırır ve kalp yetmezliğine sebep olur. Böbrekte ise böbrek yetmezliği yapar

Hipertansiyonlu Hasta Ne Yapmalıdır?

Hipertansiyonunun sebebini, derecesini ve yaptığı etkileri değerlendirecek bir uzman doktora başvurmalıdır. Bu uzmanın yapacağı muayene ve laboratuvar incelemelerine göre vereceği kararlara ve tavsiyelere uymalıdır. Doktor, hastayı kan basıncının seviyesi, etkileri ve diğer risk aktörleri (sigara, kanda yağ yük­sekliği, diabetes mellitus yanı şeker hastalığı gibi) yönünden değerlendirecektir. Tedavi tamamen dok­tor tavsiyesi altında yapılmalıdır.

İlâç dışında uyulması gereken ve yapılması gere­kenler de şunlardır;

  1. Aşırı kiloları vermek
  2. Alınan tuz miktarını kısıtlamak
  3. Alkollü içkilerden vazgeçmek
  4. Sigarayı kesmek
  5. Hareket (uygun spor) yapmak
  6. Ruhi ve bedeni rahatlık sağlayıcı tedbirler almak

Hipertansiyonda Hasta-Doktor İlişkisinde Genel İlkeler

  1. Hasta hayat boyu tedaviye devam edecek. Bunun sebepleri hastaya anlatılacak
  2. Hastanın kan basıncı, mümkün olan en az ilâç­la ve en az dozda kontrol akına alınmış olacak
  3. Hasta, aldığı ilâç hakkında tam bilgiyle donatılacak, ilâcın yan etkilerini bilecek
  4. Hasta aldığı ilâcı kendiliğinden kesmeyecek mutlaka bir doktor tavsiyesi ile azaltacak, artıracak veya kesecektir
  5. Hastanın bir güvencesi yoksa mümkün olan en ucuz ilâç tercih edilecek
  6. Hastaya ilacın her şey demek olmadığı ilâca rağmen uyması gereken diğer kurallara uymadığı takdirde ilacın faydasının sınırlı olacağı anlatılacaktır

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: