Bilim Yaşam

HÜCREDE MAYOZ BÖLÜNME

Tarafından yazılmıştır admin

Üreme hücreleri dışındaki tüm vücut hücrelerinde mitoz bölünme gerçekleşirken,  mayoz bölünmeyse yalnızca üreme hücrelerinde gerçekleşir. Genel olarak mayoz bölünmede, birbirini izleyen ve Mayoz I ve Mayoz II olarak adlandırılan iki farklı bölünmesi var. Bölünmelerin sonunda 4 yeni hücre olur ve hücrelerden her biri ana hücrenin kromozom sayısının yarısı kadar kromozoma sahiptir. Bölünme öncesinde ilk olarak ana hücre kromozom sayısının iki katına çıkarıyor, sonra 4’e bölünüyor. Böylece başlangıçtaki 2 olan kromozom sayısı yarıya iniyor.

MAYOZ 1

İNTERFAZ

Mayoz, “interfaz” denen bölünmeye hazırlık aşamasıyla başlar. Bu aşama mitoz bölünmeye benzer. İlk olarak, kromozomlar kendilerini kopyalayıp sayıca iki katına çıkarak kardeş kromozomlar oluştururlar. Kromozomları oluşturan kromatinler çekirdek içinde dağınık durumdadırlar.

 

PROFAZ 1

Mayozda en önemli aşamadır. Dağınık durumdaki kromozomlar yoğunlaşmaya başlar ve kısalıp kalınlaşırlar. Kardeş kromozomlar bir araya gelerek çiftler oluşturmaya başlar. Bir araya gelen kromozomların bağlanma yerlerine “kiyazma” denir. Bu bağlanma yerlerinde kromozomlar birbirleriyle gen alış verişi yaparlar. Bu aşamayı önemli hale getirense gen alışverişidir. Sentrozomlar (iğ ipliklerinin oluşmasını sağlayan yapılar) birbirinden uzaklaşmaya başlar ve iğ iplikleri oluşur. Bu, çekirdek bölünmesine hazırlığının başladığının da işaretidir. Çekirdek zarı ve çekirdekçikler parçalanarak kaybolur. İğ iplikleri kinetokorlara (sentrozomda bulunan bir yapı) tutunur. Kromozomlar metafaz plağı denen ekvator bölgesine doğru göç etmeye başlarlar. Profaz 1, günlerce, aylarca ya da yıllarca devam edebilir ve süre bakımından mayoz bölünmenin % 90’ı oluşturur.

 

METEFAZ 1 

Sentrozomlar kutuplara çekilmeye başlar. Çiftler halindeki kromozomlar ekvator bölgesinin metafaz plağı üzerindedirler.

 

 

 

ANAFAZ 1

Kromozomlar birbirinden ayrılır. İğ iplikleri, kromozomların kutuplara doğru gitmesini sağlar. Kardeş kromotitler sentromerlerinde birbirlerine bağlı kalarak tek birim halinde kutuplara göç ederler.

 

MAYOZ 2

TELOFAZ 1

Kromozomlar kutuplara ulaşınca, Telofaz 1 aşaması başlar. Bu aşamayla sitoplazma bölünmesi de gerçekleşir. Hücre bölünmek üzere hazırlanmaya başlar. Bazen kromozomların yoğunlaşmış durumu ortadan kalkar. Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur. Buraya kadar olan aşamalarda kalıtsal maddenin iki katına çıkarılması olayı gerçekleşmez.

 

 

 

 

PROFAZ 2

Mayozun ikinci bölünmesi bu aşamayla başlar. İğ iplikleri, ilk oluşan iğ ipliklerinin doğrultusunda oluşur. Kromozomlar, metafaz 2 plakasına doğru ilerlemeye başlar. Belirginleşmiş çekirdek zarı parçalanmaya başlar.

 

 

 

METEFAZ 2

Kromozomlar metafaz 2 plakasına yerleşir. Metafaz 1’de dörtlü halde görülürken, burada ikili haldedirler.

 

 

 

 

 

ANAFAZ 2

Kardeş kromotitlerin sentromerleri birbirinden ayrılır. Her kutba doğru bir kromotit hareket eder. Bunlar artık kromozom olmuşlardır.

 

 

 

TELOFAZ 2 VE SİTOKİNEZ

Hücrenin kutuplarında çekirdekler oluşur. Sitoplazma bölünmesi gerçekleşir. Tüm bunların sonunda bir hücreden, kromozom sayısı haploit (tek kromozom sayılı) olan dört hücre meydana gelmiş olur. Bu hücrelere erkekte “spermatit”, dişide “oosit” denir. Spermatitlerin tümü sperm hücrelerine oositlerinse yalnızca biri yumurtaya dönüşür.

 

Kaynak: Campbell N. A., Reece J. B., Biyoloji, Palme 2006

Yazar Hakkında

admin

Yorum Yap

%d blogcu bunu beğendi: