UP Watch

Jojoba tohumlarından elde edilen yağın, balina sperm yağının özelliklerini göstermesi ve bu niteliğiyle, kozmetik sanayiinden uzay araçlarına kadar pek çok özel kullanım alanı bulması nedeniyle, bu bitkinin ekonomik değeri, oldukça önemlidir.

Hohoba diye telaffuz edilen Jojoba bitkisi; Arizona’da, Güney California’da ve Meksika’nın tabii florasında yetişen her dem yeşil çalı karakterinde bir bitkidir. Jojoba bitkisinin esas değeri, meşe palamuduna benzeyen üç karpelli meyvesidir. Bu meyvelerden % 50 oranında yağ elde edilmektedir. Yağın çok üstün vasıfta olması ve değişik kullanma özelliklerinden dolayı, dünyaca aranan ve yüksek fiyatla pazarlanan bir yağdır. Özellikle, Jojoba yağının balina spermlerinden elde olunan yağın kalitesinde olması ve bu yağın değişik yerlerde kullanılabilmesi, bu bitkinin önemini   artırmıştır. Zira dünyada özel maksatlarla kullanılan bu yağ, okyanuslarda amansızca avlanılan balinalardan elde edilmektedir. Nitekim 1975 yılında 20.000 balina balığı bu maksatla avlanmıştır. Ancak son yıllarda dünya çevre sorunları yasası, azalan balina neslinin korunması için konulan sınırlamalar, değerli olan bu yağ istihsalinin azalmasına neden olmuştur. Son yıllarda azalan balina sperm yağının yerini alabilecek ve onun yerine kullanılabilecek yağın istihsali üzerinde ilk çalışmalar, Arizona State Üniversitesi’nde yapılmış ve Jojoba bitkisi tohumundan elde edilen yağın kimyasal yapısının, balina sperm yağının özelliğinde olduğu saptandıktan sonra, bu bitkiye olan ilgi artmıştır. Arizona’da tabii florada bulunan bu çalıya büyük önem verilmiş ve Agronomik problemleri üzerinde durularak, İstihsalin ekonomik olarak artırılmasına başlanmıştır.

Jojoba Yağının Kullanım Alanları

Jojoba yağı, sıcağa çok dayanıklı ve çok ince bir yağdır. Bu özelliğinden dolayı, hassas makinaların yağlanmasında kullanılmaktadır. Saat sanayinde, otomotiv sanayinde, metalürji sanayinde; yağın ısıya ve basınca dayanıklı olması nedeniyle roket ve füze gibi uzay araçlarında, askeri araçların yağlanmasında geniş çapta kullanılmaktadır. Jojoba yağı kozmetik sanayinde de kullanılmaktadır. Yağ esasen sıvı mum karakterindedir. Hidrojene edildiğinde katılaşmaktadır. Bu nedenle, kalite ruj imalatında bu yağ kullanılmaktadır. Hidrojene olmuş jojoba yağı, mum tabiatında olduğundan, en kaliteli mum olarak bilinen carnauba mumunun özelliklerini gösterir.

Carnauba mumu Brezilya’da palmiye ağaçlarından elle kazınmak suretiyle elde edilmekte ve yüksek fiyatla pazarlanmaktadır. Jojoba mumu cila sanayinde, fotoğrafçılıkta da kullanılmaktadır. Yağlı ilaç sanayinde ve şampuan imalinde, ayrıca (Anti-foam) köpüklenmeyi önleyici madde olarak da kullanılır. Jojoba tohumundan yağı alındıktan sonra, geri kalan küspede % 30 oranında protein kalmaktadır. Sığırların jojoba küspesi İle beslenmesinde bazı sakıncalar olduğundan, bununla ilgili araştırmalar devam etmektedir.

Ayrıca jojoba bitkisinin yerde sürünen bir formu da rüzgar erozyonu şiddetli olan sıcak, yağışı az, kıraç ve meyilli yerlerde, hatta çöl ikliminde yetiştirilmek suretiyle erozyonun amansız tahribatını önleyebilen önemli bir bitkidir.

Jojobanın Botanik özellikleri, Ekolojik ve Agronomik Karakteri

 

Bazı araştırıcılara göre, Jojoba bitkisi Buaxceae familyasından ziyade, Simmondsiceoe familyasının Simmondsia chinensis türüne bağlı her dem yeşil, çok yıllık bir çalıdır. Jojobanın iki formu olup, yerde sürünen form özellikle rüzgar erozyonu sahaları için ideal bir bitkidir. Dik gelişen formu 3 yaşında 9,5 cm; 8 yaşında 3 metreye ulaşmakta, küçük bir ağaç cesametindeki çalının kazık kökü 9-10 m. kadar derine gidebilmektedir. Tohumundan istifade edilen, dik olarak gelişen formlarıdır. Dört yaşında meyveye yatmaktadır. Uzun ömürlü bir çalı olup, yabani florada 200 yaşında olan jojoba ağaççıkları bulunmuştur, Bu şekilde uzun ömürlü olma hali, çöl bitkilerinin tipik özelliğini teşkil etmektedir. Jojoba bitkisi iki evcikli olup dişi ve erkek çiçekler ayrı ayrı bitkilerdedir. Meyveleri meşe palamuduna benzemekte ve üç kapsülden ibaret olup meyvelerin ortalama ağırlığı 3 gramdır.

Tabii yetişme alanı Amerika Kıtası’nın kuzey yarım küresinde 34 enlem derecesine kadar çıkmakta, güneye doğru tropik iklime kadar uzanmaktadır. Yaz sıcaklığı 43-45°C’a kadar yükselen yerlerde de yetişebilmektedir. Genç fideler -5ºC’a kadar mukavimdir. Yaşlı çalılar -10ºC’a kadar dayanabilmektedir. 650-1300 m. yüksekliğe kadar yetişebilmektedir. Çok zayıf kıraç, volkanik arazilerde, hatta çöl ikliminde kumsal topraklarda da yetişme özelliğine sahiptir. Senelik yağışı 200-250 mm. olan step iklimlerde susuzluk problemi göstermediği gibi, bu şartlarda sulama yapmaksızın yetişebilmektedir.

Jojoba Yetiştirme Tekniği

 

Jojoba bitkisi genellikle tohumla üretilmektedir. Fakat tohumla yapılan çoğaltmada açınım olduğundan genetik karakteri farklı bireyler elde edilebilmektedir. Tohumla çoğaltmada sıra üzeri 2,5 m, sıra arası 3,5 m, olacak şekilde düzenlenmekte sıra üzerinde 50-60 cm. çapındaki ocaklar içine 2,5-3,5 cm. derinlikte dört veya beş tohum ekilmektedir. Ekim, toprakta rutubetin fazla olduğu Nisan başında yapılır. Ocaklarda tohumların çimlenmesi 3-5 hafta sonra mümkün olmaktadır. Havaların kurak gitmesi halinde, gerekirse ocaklar, çimlenmeyi artırmak için sulanmalıdır. Bitkiler 3-4 yaşına geldiğinde çiçeklenme durumuna bakılarak ocakta dişi olan bitkiler bırakılmakta, erkek bitkiler sökülmektedir. Ancak döllenmenin olması için her beş dişi bitkiye babalık yapacak şekilde çapraz olarak bir erkek bitki ocaklarda bırakılmaktadır. Diğer bir yetiştirme tekniği de; 25-35 cm. uzunluğunda karton veya plastik tüplerde yetiştirilen çöğürler ya ocaklara dikilmekte daha sonra çiçek vermeye başladığı yaşta, belirtilen şekilde, dişiler bırakılmaktadır.

Aşı ile çoğaltma tekniği de geliştirilmiştir. Elit jojoba çalılarından alınan kalemler 6-12 mm. kalınlıkta olmalıdır. Jojoba her dem yeşil olduğundan aşı dorment durumunda iken, çöğürler üzerine İngiliz dilciksiz aşı şeklinde yapılır. Şubat sonu veya Mart ortasına kadar aşı yapılmaktadır. Aşı tuttuktan sonra, aşıdan süren sürgünün gelişmesini teşvik için alttan süren sürgünler devamlı alınmalıdır.

Diğer bir çoğaltma tekniği de çelikle çoğaltmadır. Bu teknik vegetatif çoğaltma olduğundan, seçilen klonlar önem kazanmaktadır. Tercih edilen husus; bitkinin dik gelişmesi yanında verimi yüksek, tohumları hasat öncesi açılıp dökülmeyen tiplerden çeliklerin alınmasıdır. Temmuz veya Ağustos aylarında 7.5-12 cm uzunluğunda kesilen çelikler 4.000 ppm. indol butyric asit içerisine batırıldıktan sonra köklendirme ortamı olarak vermiculite veya perlit kullanılır.

Mümkünse mist altında ve yastık altları ısıtılmak suretiyle köklendirilmeye çalışılır. Yastıkların direk güneş ışınlarına maruz kalmayacak şekilde tanzimi gerekir. Köklenme 5 hafta sonra veya bazı klonlarda 3 ay sonra olabilmekte; bazılarında % 100 köklenme olduğu halde, bazı klonlarda % 10 veya daha düşük oranda köklenme olmaktadır. Köklenen çeliklerde kökler 5 cm’yi geçtikten sonra, 15 cm’lik saksılara veya teneke kutulara şaşırtılır ve gölgelik yerlerde saksılarda tutularak bitkilerde iyi bir gelişme sağlanır. Fideler odunlaşmaya başladıktan sonra gölgeleme işi azaltılmakta, saksılar sızma güneş gören latalı sundurmalar altına alınmaktadır. Daha sonra sonbahara doğru, saksılar direkt güneş altında tutulmaktadır. Köklü fidanlar iyi bir gelişme göstermiş ise Mart veya Nisan aylarında araziye dikilirler.

Bu şekilde kurulan plantasyonlarda, erkek ve dişi bitkiler yetiştiricinin bilgisi dahilinde olduğundan tohumla üretmeye nazaran uzun zaman beklemeden planlı bir şekilde dikim yapılabilmektedir.

Dört veya beş yıldan sonra çalı görünümünde olan jojoba bitkilerinden ekonomik olabilecek mahsûl alınmaya başlanmaktadır. Son zamanlarda çoğaltma tekniğinde doku kültürünün geniş çapta kullanılması, özellikle dişi ve erkek çiçekleri ayrı ayrı bitkilerde olan Jojoba bitkisinin, doku kültürü ile çoğaltması çok uygun olan bir yöntem olarak uygulanmaktadır.

 

KAYNAK: Bilim ve Teknik
JOJOBA NEDİR? ÖZELLİKLERİ NELERDİR? YETİŞTİRİCİLİĞİ NASIL YAPILIR?https://i2.wp.com/bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/12/kk.jpg?fit=949%2C533https://i0.wp.com/bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/12/kk.jpg?resize=150%2C150adminNedirSon MakalelerYaşamjojoba,jojoba anlamı,jojoba bitkisi,jojoba bitkisi nasıl yetiştirilir,jojoba bitkisi nedir,Jojoba bitkisinin değeri,Jojoba bitkisinin önemi,jojoba erozyonu önleyebilen,jojoba faydaları,jojoba faydaları nelerdir,jojoba fidanı,jojoba kullanım alanları,jojoba meyvesi,jojoba nail oil,jojoba nails,jojoba nasıl yetiştirilir,jojoba ne,jojoba ne demek,jojoba ne işe yarar,jojoba nedir,jojoba nedir faydaları nelerdir,jojoba nedir jojoba yetiştiriciliği,jojoba nerede yetişir,jojoba nut,jojoba oil,jojoba oil benafits,jojoba şampuan,jojoba tabii yetişme alanı,jojoba tanesi,jojoba tohumu,jojoba yağı,jojoba yağı faydaları,jojoba yağı hangi sanayilerde kullanılır,jojoba yağı ne işe yarar,jojoba yağı nedir,jojoba yağı nedir ne demek,jojoba yağı nedir ne işe yarar,jojoba yağının kimyasal yapısı,Jojoba Yağının Kullanım Alanları,jojoba yağının önemi,jojoba yetişme alanı,jojoba yetiştiriciliği,Jojoba Yetiştirme Tekniği,jojobadan yağ eldesi,Jojobanın Botanik özellikleri,Jojobanın Ekolojik ve Agronomik Karakteri,Simmondsia chinensisJojoba tohumlarından elde edilen yağın, balina sperm yağının özelliklerini göstermesi ve bu niteliğiyle, kozmetik sanayiinden uzay araçlarına kadar pek çok özel kullanım alanı bulması nedeniyle, bu bitkinin ekonomik değeri, oldukça önemlidir. Hohoba diye telaffuz edilen Jojoba bitkisi; Arizona'da, Güney California'da ve Meksika'nın tabii florasında yetişen her dem yeşil çalı karakterinde...Bilim Sağlık Yaşam Teknoloji Güncel ve daha fazlası
Aliexpress TR