Nedir Son Makaleler

KAKTÜS

Tarafından yazılmıştır admin

Kaktüsler çiçeksiz bile güzeldir, çeşitli geometrik şekilleriyle, alacalı bulacalı renk renk dikenleriyle ve yumuşacık tüyleriyle insanlarda hayranlık uyandırırlar, fakat kaktüslerin en güzelleri çiçek açanlarıdır. Kaktüsleri büyük bir özenle büyütmenin karşılığını onların yumuşak, güzel çiçeklerle örtüldüğünü görmekle alırız.

Olgunluk çağına erişmiş kaktüsler yılda bir kere çiçek açabilir, Rebutia ve Mamillaria tipi kaktüsler ekildikten 2 – 3 yıl sonra çiçek açmağa başlar, buna karşı Eriocactus leninahausii, Echinocactus gruzoni ve Ferocactus gibi diğer bazı türlerde çiçek açmanın başlaması için 10 yıldan fazla bir zamanın geçmesi gerekir. Geç çiçek açan türleri erken çiçek açan türlerle aşılayarak büyüme ve çiçek açmayı hızlandırmak mümkündür.

Kaktüsler ancak en elverişli şartlarda büyütüldükleri zaman çiçek açarlar: Ustalıkla birbirine karıştırılmış değişik topraklar kullanmak, kaktüslere zaman zaman dinlenme olanağı sağlamak, onları odanın uygun bir yerine koymak ve devamlı bir özenle büyütmek gibi.

Kullanılan toprak karışımı kolay ufalanabilir ve besleyici cinsten olmalı, içinde bitkiye gerekli bütün eser elemanlar (mikroeleman), fazla olmamak üzere azot ve tabii ki fosfor ve potasyum bulunmalıdır. Kaktüslerin çoğu için aşağıdaki karışım uygundur: çim toprağı (dağ yamaçlarının kumlu çayır toprağı ile birlikte çürümüş çimen) 1 kısım, yapraklı ve turbalı toprak (tasfiye edilmiş ıhlamur, akağaç vs. yaprakları) 5 kısım, ırmak yatağından alınmış iri taneli kum, ufalanmış tuğla ve odun kömürü tanecikleri karışımı 2 kısım (bu sonuncu tip toprak yalnız genç kaktüsler için gereklidir). Kaktüsler nötral veya hafif asitli toprakları tercih ederler Kaktüslere en uygun pH 6’dır. Kaktüs toprağının pH’ı şöyle ölçülür: topraktan birkaç kez damıtılmış su geçirilir ve sonra bu suyun pH’ı turnosol kâğıdı ile ölçülür (pH bir sıvının asitlik derecesini belirtir, pH’ı 7 olan sıvılar nötr, 7’nin altında asit, üstünde bazdır). Hayatî önemi olan asitlik turba ve kurumuş bataklık yosunu ilâvesi sağlanır.

Sonbaharın gelmesi ile birlikte kaktüsler daha seyrek sulanmaya başlanır: ayda 1-2 kere. Astrophytum asterias ve Cephalocereus senilis türlerinde olduğu gibi diğer bazı türlerde ise kışın hiç su verilmez Buna karşı tropik ormanlarda diğer bitkilerin üzerinde büyüyen (epifit) kaktüsler saksıda büyürlerken bütün yıl boyunca nem ve sıcaklık isterler (epiphyllum, zygocactus vs.).

Kışın kaktüsler pencere kenarına konur ve odanın sıcak havasından polietilen (plastik) bir örtü veya cam liflerinden (fiber glass) yapılma bir takke ile korunur. Eğer pencerenin altında kalorifer varsa pencere çerçevesine tahta veya kontrplaktan bir platform eklenir. En ışıklı ve en soğuk yer olan pencere camı önüne yaz gelince çiçek açacak olan Parodia, Rebutia ve Mamillaria tipleri konur. En sıcak yer olan plastiğe yakın kısımlara da astrophytum, melocactus türleri ve fideler konur. Kaktüsler iki pencere arasına veya susuz bir akvaryum içine de konulabilir. Kuru ve soğuk havada kaktüslerin büyümesi durur. Biraz kuruma sonucu alırlıklarının % 30’unu kaybetmeleri normal sayılmaktadır, daha fazla kururlarsa hayatları tehlikeye girer.

Kış koşullarından yaz koşullarına yavaş yavaş geçilir. Şubat’ta “bahar ışığı’nın başlaması ile birlikte kaktüsler gölgeye alınır, henüz bir büyüme göstermezler. Ancak büyümeye başladıkları, dolgunlaştıkları, yeni dikenler ve taze, yeşil uçlar verdikleri görülünce düzenli yaz sulamasına geçilir.

Kaktüsler seyrek sulanır, bir kez sulandıktan sonra ancak saksının en dibi de kuruyunca yeniden sulamak gerekir. Kaktüs’ün suya en ihtiyacı olduğu anı sezmek, işte “kaktüsist” olma sanatı buna bağlıdır. Bulutlu, yağmurlu ve soğuk havalarda kaktüsleri sulamamak gerekir.

Kaktüsler içme sularıyla (yağmur suyu, kar suyu gibi) sulanmalıdır, suyun ısısı + 30° olmalıdır. Eğer musluk suyu kullanmak gerekirse bu su önce kaynatılmalı ve iki gün bekletildikten sonra oksalik, sitrik veya nitrik asitle pH 6.5 – 7 olana kadar asitlendirilmelidir.

Yazın kaktüsler bahçeye çıkarılır veya balkondaki bir sere konulur. Yanmalarını önlemek için iki hafta süreyle gölgeye alınmaları gerekir, bunun için ser’in camları tebeşirle beyaza boyanır veya ser’in üstüne bir örtü serilir. Bu gibi olanaklar yoksa saksılar odaya alınır. Beyaz Mamillaria, Şili kaktüsü ve Astrophytus gibi dağ kaktüsleri bol güneş isterler. Buna karşı doğal halde otlar arasında büyüyen kaktüs’ler (Notocactus, Gymnocalycium, Parodia gibi) gölgede ve güneşin devamlı gelemediği yerlerde de büyürler.

Kaktüsler yılın herhangi bir zamanında başka bir yere de dikilebilir, fakat bunun için en uygun zaman baharın başlangıcıdır, çünkü toprağının değiştirilmesi kaktüsün uyanmasına da yardım eder Genç kaktüsler yılda bir kere taze bir toprağa dikilirler. Yaslı kaktüsler, özellikle kökleri iyi gelişmişse, yılda 2-4 kere taze bir toprağa dikilirler, fakat başka toprağa aktarılmaları için çiçek açtıkları ve meyve verdikleri zamanı beklemek gerekir. Aktarmadan sonra kaktüslere bir hafta kadar su verilmez, bu sırada parlak güneşten de korunmalıdırlar.

Kaktüslerin iyi çiçek açabilmesi için onlara baharda ve yazın ayda bir kere potasyum fosfat (1 litre suya 1 gram) vermelidir. Yavaş büyümenin ve çiçek açamayışın nedeni kaktüsün köklerini tahrip eden solucanlar olabilir. Bu solucanlara karsı en etkili savaş kaktüsü saksıdan çıkarmadan kökleri 15 dakika süreyle 4- 55°Cdaki sıcak suyla ısıtmaktı Baharda ve yazın hasta kökler tamamen kesilip atılabilir, kaktüs kurur, fakat sonra yeniden kök salar.

Parazitler kaktüsün yalnız köklerini değil, deri tabakasını da (epidermis) tahrip eder. Yapraklar üzerinde ekseri örümcek ağı gibi kenecikler görülür. Bu parazitlerle savaşmak için kaktüs üzerine zehirler püskürtülür: eter sülfonat ve carbophos (1 litre suya 1-2 gram). Bitkiyi yakmamak için püskürtme gece veya bulutlu havada yapılmalı Kaktüsleri sımsıkı kapalı bir kapta 12 saat eter ve dichlorphos veya eter ve carbophos karışımı ile bırakmak ta çok iyi sonuçlar vermektedir. Bu işlem 2-3 hafta sonra tekrarlanır (zehir kaktüsün üzerine değil, içine konduğu kabın duvarlarına püskürtülür. Bu gibi zehirler kullanılırken kaktüsler daima evin dışına, örneğin bahçeye, terasa veya balkona çıkarılmalıdır. Elde bu gibi ilâçlar yoksa kaktüs’ün derisi sulandırılmış alkolle yıkanmalıdır.

Kaktüs çiçeklerinin biçimi, büyüklüğü, rengi ve ömrü çok değişiktir. Çiçekler çan, boru veya huni biçimi olabilir. Çiçeklerin büyüklüğü birkaç mm ile(Blosspheldia) 30 cm. (Selenicereus) arasında, ömrü birkaç saatle birkaç hafta arasında değişir. Kaktüslerin büyük çoğunluğu çiçeklerini gündüz açar, bazı kaktüs türleri ise yalnız geceleri çiçek açar. Çiçekler mavi ve mor hariç herhangi bir renkten olabilir. Çiçekleri değişik renklerde olan kaktüsler de vardır. 40 kadar kaktüs türü nefis kokulu çiçekler açar. Kaktüs yemişleri de zenginlik ve çeşitlilik bakımından çiçeklerden aşağı kalmaz. Bazı Mamillaria türlerinde yemişler çiçeklerden daha devamlı süs unsurlarıdır. Sarı, kırmızı ve yeşil yemişler bazen birkaç ay kaktüsü süsler. Yemişler çok farklı görünüm ve büyüklüktedir. Büyüklük göze çarpmayan minyatür yemişlerden elma veya portakal iriliğindeki yemişlere kadar değişir Bu yemişler yenilebilir ve bazıları çok lezzetlidir.

 

 

KAYNAK: Bilim ve Teknik

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: