Kuduz hastalığı, hayvanlardan insanlara geçen önemli zoonozlardan biridir. Bu hastalığın halk sağlığı yönünden fazla önemsenmesinin ve ısırılan şahısları hemen aşı uygulamasına zorlamanın başlıca nedenleri has­talık etkeni olan kuduz virüsüne karşı gerek insanlarda ve gerekse sıcak kanlı hayvanlarda doğal bir bağışıklığın bulunmaması ve çok feci olan kuduz belirtileri görülmeye başlandıktan sonra gerek insan ve gerekse hayvanların tedavi olanağı bulunmamasındandır.

Kuduz, merkezi sinir sisteminin ağır ve şiddetli bir enfeksiyonu olup yakalananların hemen hepsi bu hastalıktan ölmektedirler. Genellikle etken virüs kuduz bir hayvanın ısırması ile insanlara geçmek­tedir. Kuduz virüsü güneş ve ultraviyole ışınları etkisinde çabucak ölmektedir. Bu virüsün çok geniş bir konakçı spektrumu mevcut olup, insan dahil tüm sıcak kanlı hayvanlar hastalığa duvarlı­dırlar. Bununla beraber bu hastalığa en hassas hayvanlar etçillerdir.

Kuduz etkeni olan virüs, enfekte hayvanlarda çok geniş bir yayılış göstermekte olup sırasıyla bunların sinir sisteminde, tükürükte, idrarda, lenf, süt ve kanlarında bulunmaktadır.

Kuduzdan iyileşme çok seyrek olaylarda, bazı yarasalarda görülmekte olup bu hayvanlarda virüs, tükrük bezlerine adapte olmaktadır. Kan emen yarasalar bu hastalığın belirtilerini göster­meden aylarca virüsü insan ve hayvanlara iletmektedirler.

Bu virüs, insan veya kuduza duyarlı hayvan­ların vücuduna girdiğinde önce kaslarda veya bağlayıcı dokuda çoğalarak merkezi sinir siste­mine ulaşmakta ve burada daha da çoğalarak tükrük bezleri ve diğer dokulara yayılmaktadır.

Hastalığın, ısırılan şahıs veya hayvanlarda kendini göstermesi, vücuda bu şekilde giren virüsün beyine erişmesine olan mesafeye bağlı olduğu ileri sürülmüştür. Buna neden olarak ta kuduz bir hayvan tarafından meydana getirilen yüzdeki yaralardan ötürü hastalığın daha kısa sürede belirlenmesi gösterilmektedir. Ancak hayvanlarda oluşturulan deneysel enfeksiyon­larda virüsün vücuda girdiği yer ile kuduz hasta­lığının ortaya çıkma süresi arasında bir bağlantı veya ilişki görülmemiştir.

Kuduzun Belirtileri

> Köpeklerde kuduzun klinik belirtilerinin gö­rülmesi normal olarak 3 – 8 hafta arasında değişmekle beraber, bu süre bazen 10 güne kadar inmektedir.

Bu hayvanlarda kuduz, sakin, hareketli ve felç devirleri olmak üzere üç dönem halinde kendini göstermektedir.

* Birinci devrede, özellikle bu hayvanların huyunda ani değişiklikler dikkati çeker. Sakin tabiatlı köpekler birdenbire saldır­gan ve sert mizaçlı bir hal alırlar. Buna karşın sinirli olanlar yumuşak ve iyi huylu hayvan karakteri göstermeye başlarlar. Genellikle köpek­ler normal olmayan tahta, toprak gibi yabancı maddeleri yemeye ve hiç bir neden yokken anormal davranışlarla havayı ısırma hareketleri yapmaya başlarlar. Bu devre 1 – 3 gün sürmek­tedir.

* İkinci devre, hastalığın hareketli olan bu dönemi 3-7 gün devam etmektedir ve bu devirde köpekler şiddet belirtileri, huzursuzluk ve sinirsel hareket­ler gösterirler. Genellikle bu hayvanlarda ani ışık ve ses uyarmalarına karşı aşırı bir duyarlılık vardır. Kuduz hayvanlarda bu dönemde sahibini dahi ısırma eğilimi görüldüğünden bu süre hasta­lığın en tehlikeli zamanını kapsamaktadır.

Bu devrede köpeklerde yutma güçleşmek­te, havlamaları uluma şekline dönüşmektedir.

* Üçüncü devre, isminden de açıklandığı gibi köpeklerde genel felçler görülmekte, bunu koma ve ölüm izlemektedir.

> Kedilerde kuduz, köpeklere oranla çok daha az görülmektedir. Ancak bu hayvanlar kuduza yakalandıklarında yakın ilişkileri nedeniyle ev halkı ve özellikle çocuklar için çok daha tehlikeli olmaktadırlar. Bu durumda kediler evin karanlık köşelerine veya mobilya altlarına saklanmakta ve oraya yaklaşan veya geçmekte olan şahıslara hiçbir neden yokken, ani saldırılarda bulunmakta­dırlar.

Kuduza yakalanmış kedilerde ses kaybolmak­ta, hayvanlar boğuk ve kısık miyavlamalar göstermektedirler. Sonradan iştahları azalmakta, zayıflık ve felç sonucu bir kaç gün içinde ölmek­tedirler.

Kuduzun İnsanlardaki Belirtileri

Kuduz bir hayvan tarafından ısırılan insan­larda hastalığın belirlenme süresi 2 – 16 haftayı bulmakta, bazen ise bu müddet uzamaktadır. Ancak olayların çoğunda bu dönem 2-3 hafta olmaktadır. Genellikle çocuklarda bu süre olgun­lara nazaran daha kısadır.

Hastalığın insanlardaki klinik spectrumu dörde ayrılmakta olup bunlar sükunet, duyarlılık, sinirsel ve felç dönemleridir.

Özellikle insanlarda boğazdaki kasların spazmı sonucu hastanın ağzından fazla miktarda tükrük akmakta ve buna ek olarak aşırı terleme nedeniyle hastalarda susuzluk görülmekte, ancak yukarıda bildirilen kas spazmları nedeniyle hasta aldığı suyu yutamamakta ve onda bir su korkusu belirmektedir.

İnsanların çoğunda kuduz, bu hastalığa yaka­lanmış hayvanların ısırmasıyla meydana gelmek­tedir. Dünyadaki ülkelerin bir çoğunda köpek, insanlardaki kuduzun başlıca taşıyıcısı olmakta, bunu ikinci olarak kedi izlemektedir. Yabani ve evcil diğer hayvanların yanında kan emen veya meyve yiyen yarasa türleri de kuduzun yayılı­şında bir kaynak olmaktadırlar.

Dünya’da ve Türkiye’de Kuduz

Kuduza temas eden insanlar için risk düzeylerinin dağılımı

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her sene 10 milyon kuduz riskli temas ve Afrika ile Asya’nın kırsal bölgeleri olmak üzere 55 bin ölüm gerçekleşmektedir. 560 milyon dolar profilaksi amacıyla harcama yapılmaktadır.

Ülkemizde ise her yıl, 1-2 insan kuduz vakası yaşanmaktadır. Sağlık Bakanlığına yılda yaklaşık 180.000 kuduz şüpheli temas vakası bildirilmektedir. Sadece kuduz aşısı ve antiserumu için yılda yaklaşık 7 milyon TL kaynak harcanmaktadır.

Türkiye’de en az kuduz olayları sonbaharda, en çok ise ilkbaharda görülmektedir. Yurdumuzda kuduz hastalığını devam ettiren ve yaygınlaştıran genellikle kırsal bölgelerde barınanlarla, şehirlerdeki sahipsiz sokak köpekle­ridir. Kedilerde bu hastalık daha az görülmekte­dir. Ancak kurt, çakal ve tilki gibi yabani etçiller de bu hastalığı yaymada bir etken olmaktadırlar.

Kuduzda kesin teşhis, laboratuvarlarda uygu­lanan bakılar sonu konmaktadır. Bugün mevcut muayene metotları içinde en çok kullanılan ve % 99 kesin sonuç veren metot, floresan antikor tekniğidir.

Gerek Amerika ve gerekse Rusya’da yapılan geniş çalışmalara rağmen kuduz belirtileri göstermiş olan insan ve hayvanların tedavi olanak­ları henüz bulunamamıştır.

Bu hastalıkta dikkate alınacak ilk husus, şüpheli hayvanlar tarafından ısırılmak suretiyle meydana gelen yaraların temizlenmesi ve bu şahıs­lara aşı uygulamasıdır. Eğer yara çok geniş ve tehlikeli ise ve ısırılan yer başa yakınsa hasta, serum-aşı kombinasyonu uygulamasına tabi tu­tulmaktadır.

 

Kaynak:
Bilim ve Teknik / Prof. Dr. Nevzat Güralp
Türkiye’de Kuduz ve Yürütülen Çalışmalar / Dr. Ebru Aydın
KUDUZ HASTALIĞI VE BELİRTİLERİ NELERDİRhttp://bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/07/kuduz-hastalığı.jpghttp://bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/07/kuduz-hastalığı-150x150.jpgadminGüncelSağlıkDünya’da ve Türkiye’de Kuduz,kedilerde kuduz,köpeklerde kuduzun belirtileri,kuduz virüsü,kuduz virüsü etkileri nelerdir,kuduz virüsü vücuda girdiğinde neler olur,Kuduzun Belirtileri Nelerdir,Kuduzun devirleri nelerdir,Kuduzun İnsanlardaki BelirtileriKuduz hastalığı, hayvanlardan insanlara geçen önemli zoonozlardan biridir. Bu hastalığın halk sağlığı yönünden fazla önemsenmesinin ve ısırılan şahısları hemen aşı uygulamasına zorlamanın başlıca nedenleri has­talık etkeni olan kuduz virüsüne karşı gerek insanlarda ve gerekse sıcak kanlı hayvanlarda doğal bir bağışıklığın bulunmaması ve çok feci olan kuduz belirtileri görülmeye başlandıktan...Bilim Sağlık Yaşam Teknoloji Güncel ve daha fazlası