Bu meyveyi veren bitki, gülgiller (Rosacea) familyasına giren ve Lâtince bilimsel adı Rosa canina olan yaban gülüdür. Zeytin tanesi iriliğinde ve kırmızı renkli, kullanılışı pek yaygın olmayan bu meyvelere kuşburnu denir. Bilinen altmış türden, yurdumuzda yirmi beş türü saptanmıştır. Bunlardan en yaygın olanı da kuşburnu diye bilinendir.

Yabangülü (kuşburnu) bitkisi, doğal florada yetişmektedir. Çalısı 1,5 m’den 3,5 m’ye kadar uzayabilir. Gövdesinde ve dallarında dikenleri vardır.

Kuşburnu genellikle eylülde olgunlaşır. Tadı mayhoş ve biraz da hurucudur.

Rosa canina‘dan başka, dikensiz Rosa pendulina (alpgülü), Rosa rugosa (patatesgülü), Rosa willosa (elmagülü) diye bilinen değerli türlerden de yararlanılmaktadır.

EKOLOJİK İSTEKLERİ

Güneşe bakan dağ yamaçlarında, taşlı, fakir, aşınmaya uğramış alanlarda, tarla ve bahçe sınırlarında, yol, hendek ve yar kenarlarında yetişir. Deniz düzeyinden yükseltisi 2.000 m’ye kadar olan alanlarda yetişebilmektedir.

Kökleri derinlere (4m’ye kadar) gittiğinden kuraklıktan korkmaz. Soğuğa karşı çok dayanıklıdır. Gölgeden hoşlanmaz, güneşi sever.

TARIMI

Kuşburnu, ülkemizin doğasında oldukça yaygındır. Ancak meyvesinden, C vitamini açısından bitkiler dünyasında şampiyon olmasına karşın, yeteri kadar yararlanılmamaktadır.

Kuşburnunun toplanması birtakım sıkıntılara katlanılmayı gerektirir. Örneğin dikenlerinden korunmak amacıyla kimi toplayıcılar eldiven kullanır, kimileri de (Bazı Erzincan köylerinde olduğu gibi) iple ya da sırıkla çalıyı yere yatırıp, sopalarla döverek meyveleri dökmek suretiyle toplarlar. Doğaldır ki, bu katliam gibi bir uygulamadır. Çünkü bitkinin dal ve dalcıkları aşırı derecede hırpalanmış olur.

Doğadaki yabanî kuşburnundan yararlanmak pek yorucuyken, tarımının daha da yorucu olacağı düşünülebilir. Oysa ıslah çalışmaları sayesinde, dikensiz çeşitleri elde edilmiştir ve tarımında bunlar kullanılmaktadır. Örneğin Hollanda, Polonya ve Sovyetler Birliği’nde dikensiz kuşburnu bahçeleri bulunduğu, literatürden bilinmektedir. Çok uzak olmayan bir gelecekte dikensiz kuşburnu tarımına yurdumuzda da başlanacaktır. Her isteyen, bu çeşitten bahçesine dikecek, gerektiğinde çiçeklerini ve meyvelerini, fındık ağacından fındık koparır gibi rahatlıkla zevkle toplayabilecektir.

Yabangülünün tarımına geçilmesindeki başlıca amaç, gıda ve eczacılık sanayii için standart ürün elde etmek, yararlı madde oranı yüksek, bol verimli çeşitler kullanmaktır.

MEYVELERİN KİMYASAL VE EKONOMİK İÇERİĞİ

Kuşburnunun yüz gramı, % 2100 mg C vitamini içerir. En fazla C vitamini, olgunlaşmaya başladığı evrede bulunur. Bu dönem, meyvenin parlak kırmızı olmasından anlaşılır. Koyu kırmızı hale gelince ve yumuşayınca, C vitamini oranı düşer.

Kuşburnu, C vitamini açısından limon ve domatesten otuz kırk misli, elmadan ise üç yüz kez daha zengindir. Ayrıca % 120 mg B vitamini, % 7 mg kadar B, ve P vitamini içerir. Az miktarda uçucu yağa da sahiptir.

Genç yaprakları da % 70 mg vitamin içerdiğinden, ıhlamur gibi kaynatılarak suyu içilebilir.

Dalları üzerinde oluşan, sünger biçiminde, yüzeyi kirli açık kahverengi mat kıllardan meydana gelmiş bir oluşum görülür. Bu oluşumda şeker, uçucu yağ ve % 45 kadar tanen bulunur.

Tohumlarına gelince % 11 oranında yağ içerirler. Bu yağ koruyucudur. Yemeklerde ve teknik işlerde kullanılabilir.

DEĞERLENDİRİLMESİ

Ülkemiz için döviz getiren önemli bir dışsatım maddesi olabilir.

Polivitamin preparatları hazırlanmasında kullanılır. Gıda sanayiinde kullanım alanı daha geniştir. Marmelatları, reçelleri, meyvesuları, nektarları, şarabı ve turşusu yapılır. Gümüşhane, Tokat, Samsun ve Erzincan’da yukarıda anılan ürünlerin başlıcalarını üreten fabrikalarımız bulunmaktadır.

Ayrıca halk tarafından püre biçiminde (kıvamında) ezmesi yapılmaktadır. Kuru meyveler kaynatılıp suyu, çay gibi içilir. Vitamin niteliği azalmış olmasına karşın, sağlığa yararlıdır.

Kökü ve yaprakları, dallarındaki süngersi oluşumu dericilikte kullanılır.

Pulbibere benzeyen şekilde pulkuşburnu hazırlanmaktadır. Keza kuşburnu unu ve poşetli kuşburnu çayı üretilmektedir.

Bahçelerde süs bitkisi olarak yer almaktadır. Süs güllerine anaçlık da yapar. Toprak aşınmasını (erozyonu) önlemek amacıyla yamaçlara, yarların duvarlarına, sarp yerlere, özellikle toprağı yarmak suretiyle yapılmış kara yollarının, demir yollarının geçtiği yerlerin her iki yanına erozyon önleyici olarak dikilmektedir. Baraj ve gölet yamaçlarına da önerilmektedir. Dip sürgünleriyle kendi kendine çoğaldığından, dikildiği alanın tüm boş yerlerini kısa zamanda doldurur.

 

 

 

KAYNAK: Bilim ve Teknik

 

 

 

KUŞBURNU NEDİR? ÖZELLİKLERİ ve KULLANIM ALANLARI NELERDİRhttps://i2.wp.com/bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/11/KUŞBURNU-4.jpg?fit=633%2C356https://i2.wp.com/bilgikapsulu.com/wp-content/uploads/2017/11/KUŞBURNU-4.jpg?resize=150%2C150adminNedirSon MakalelerYaşamgülgiller famikyası,kuşburnu ağacı,kuşburnu bitkisi,kuşburnu bitkisinin özellikleri,kuşburnu C vitamini deposu,kuşburnu çayı,kuşburnu çiçeği,kuşburnu çiçeği çayı,kuşburnu ekonomik içeriği,kuşburnu kullanım alanları,kuşburnu kurusu,kuşburnu marmelatı,kuşburnu nasıl toplanır,kuşburnu nedir,kuşburnu nerede yetişir,kuşburnu tarımı,kuşburnu türleri,kuşburnu yaprakları,kuşburnunun faydaları,kuşburnunun kimyasal yapısı,Rosa canina,Rosa pendulina,Rosa rugosa,Rosa willosa,rosacea familyası,yaban gülü çiçeği,yaban gülü nasıl toplanır,yaban gülü özellikleri,yaban gülü tohumu,yabangülü bitkisinin özellikleri,yabangülü kimyasal yapısı,yabangülü kullanım alanları,yabangülü nedir,yabangülü nerede yetişir,yabangülü tarımı,yabani kuşburnuBu meyveyi veren bitki, gülgiller (Rosacea) familyasına giren ve Lâtince bilimsel adı Rosa canina olan yaban gülüdür. Zeytin tanesi iriliğinde ve kırmızı renkli, kullanılışı pek yaygın olmayan bu meyvelere kuşburnu denir. Bilinen altmış türden, yurdumuzda yirmi beş türü saptanmıştır. Bunlardan en yaygın olanı da kuşburnu diye bilinendir. Yabangülü (kuşburnu) bitkisi,...Bilim Sağlık Yaşam Teknoloji Güncel ve daha fazlası