Nedir Son Makaleler Yaşam

MOR ÇİÇEKLİ ORMAN GÜLÜ (RHODODENDRON) NEDİR ?

Tarafından yazılmıştır admin

RHODODENDRON

Bu bitki, güzelliğine rağmen Britanya için ciddi bir tehlike; çünkü Rhododendron ponticum, bu ülkeye oldukça iyi adapte oldu. Akdeniz’in dört bitki türünden biri olan Rho (Rhododendron) Britanya’ya, Türkiye ve Lübnan’ın serin dağlık bölgelerinden geliyor. Rho, Türkiye ve Lübnan’da da bazı sorunlara neden olmuştur. Modern tarım ve ormancılık metotları da Rho yayılımının artmasına sebep oluyor. Rho’nun yayılımını önlemek için yapılan araştırmalar çok pahalıya mal oluyor.

Rho çiçekleri, bahar sonlarında bahçelerde, korularda ve tarlalarda güzel bir renk cümbüşü sağlıyor. 1765’lerde Britanya’ya ilk getirildiğinde, nemli ve soğuk iklime kolaylıkla uyum sağlayan bu bitkinin yetiştirilmesinde gözle görülür bir başarı sağlanmıştır. Asitli veya sarımtırak kırmızı toprakta kolayca yetişiyordu. Hastalıklar ve zararlılara karşı dirençliydi ve yayılma hızı da yüksekti. Varlıklı kişiler Rho’yu av kuşları için yetiştiriyordu. Rho, kunduz ve köstebekler için de ideal bir ev olmuştu. Çiftçiler, evcil hayvanlarını korumak, bahçıvanlar ise etkileyici yaprakları ve çiçekleri için Rho’yu ektiler.

Fakat bugün, vahşi Rho öyle bir yayılmaya başladı ki, artık tabiat için bir tehlike oluşturmaya başladı. Rho’yu yakmakla, köklerini sökmekle ve diplerini kazmakla yok etmek oldukça zor bir iş. Rho, ağaçlıkları ve açık alanları istilâ etmiş durumdadır. Yetkililer Rhododendron ponticum hakkında ilk millî toplantıyı Snowdonia Millî Parkı’nda yaptılar. Toplantı yapılan parkı Rho’dan kurtarmak için 75-80 milyar liraya ihtiyaç duyulmuştur.

Çam ormanları, geniş yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar ve özellikle ülkenin batı bölgeleri, Rho’dan yana zengin. Bitki, buralarda kolayca gelişiyor; çünkü iklim yağmurlu ve toprak asitli. Rho’nun yaprakları o kadar kalın ve sık ki, diğer alçak boylu bitkilere güneş ışığı gelmesini önlüyor ve çiçeklerin yetişmelerine engel oluyor. Gül, papatya gibi çiçeklerin yetişmesi Rho tarafından engelleniyor. Her Rho çiçeği, rüzgâr, kuşlar veya diğer hayvanlar tarafından uzaklara götürülüp, yeni Rho kolonileri oluşturabilecek 5000 kadar Rho tohumu üretir. Eğer bitkiyi keserseniz, hemen kendini yenileyecektir. Ateş bile Rho’yu çok az etkilemekte, yakıldığında bile yanık artıklardan tekrar Rho gelişmektedir.

Ömrü sınırlı da olsa sürekli bir çoğalma gösteren bu bitki, böceklere karşı da dayanıklı görünüyor. Zaten bitki birkaç böceğe ev sahipliği bile yapmaktadır.

Böcekler gibi yaprak yiyen hayvanlar, Rhododendron ponticum’u yemiyorlar. Bitkinin biyokimyasal yapısını incelendiğinde fenol gibi kimyasal zehirlerle dolu olduğunu keşfetti. Bu, hayvanların bitkiyi yemelerini önlemektedir. Rho yiyen sığırlar kusmakta ve bazen de ölmektedirler. Rho, kısa zincirli asitlerle toprağı da zehirlemektedir. Bu asitler, diğer bitkilerin köklerini öldürmektedir. Bu olay “allelopathy” olarak bilinmektedir. Rho, topraktan besin almada diğer bitkilerle bir nevi yarışmaktadır. Köklerinde mycorrhizae (mikorrize) isimli bir mantar taşımaktadır. Bu simbiyotik mantar, bitkiyi çevredeki topraktan aldığı besinle beslemekte, köklere nitrojen ve fosfor sağlamaktadır. Bu, özellikle besinlerin az miktarda bulunduğu asidik ortamlarda önemlidir. Rhododendron ponticum öylesine etkili ve güçlü bir mycorrhizae şebekesine sahiptir ki, Rho’ya komşu bitkiler açlıktan ölmeye mahkûm olmaktadırlar.

Rhododendron ponticum, Çin Dağları’ndan ve Himalaya’lardan getirilen diğer Rho çeşitleriyle hibritdir. Bu hibridlerin bazıları Britanya ekosistemine daha iyi adapte olabilmektedir.

Rhododendron’un yaşayabilme sırrı kusursuzluktur. Rho,kışın, rakipleri (diğer bitkiler) uyurken bile fotosentez yapmaktadır. Bu da onun başarısını açıklamaktadır. Uzmanlar, son zamanlarda bitkinin yayılışının hızla arttığını belirtiyorlar. Bunun nedeni toprağın havalandırılmasıdır. Ot yiyen hayvanlar, yürüyen insanlar, atlar ve diğer evcil hayvanlar, yangın ve orman kesilmesi, toprağın karışmasına ve havalanmasına sebep olmaktadır. Modern tarım yöntemleri Rho için ideal şartlar sağlamaktadır.

Rho’nun yeşil yapraklar üzerinde ki geniş mor çiçekleri ile çok güzel bir görünüme sahip ve bu bitki halk tarafından sevilmektedir.

Diğer zararlı bitkilerle savaşma yollarından biri olan zehirli ilâçlar Rho’yu yok edememektedir. Rho’nun yaprakları kalın bir balmumu tabakasıyla kaplı olduğundan, zehirli ilâçlar yaprakları etkileyememektedir. İlâcın balmumunu eritecek bir maddeyle (özellikle glifosfat) birlikte kullanılmasıyla daha başarılı sonuçlar alınabilecektir. Fakat bu durumda da bazı problemler ortaya çıkacaktır. İlâcı, Rho’nun köklerine ve yapraklarının iç kısımlarına ulaştırmak çok zordur. Eğer ilâcı Rho’nun taze bir dalına dökecek olursanız, dal yaşamaya devam edecektir ve bitki halini alacaktır. Çoğu bitkiler zehiri aldıklarında, zehir bitkinin damarları (boruları) yoluyla bütün bitkiyi kaplar ve öldürür. Fakat her Rho dalının, bütün bitki vücudundan bağımsız bir dolaşım sistemi vardır.

Bitkiye ilâcı uygulama zamanını belirlemek de oldukça zordur. Boyu 2 m’den kısa olan genç bitkiler zehire daha hassastır. Uzun bitkiler ortasından kesilerek, geri kalan kısımları ilâçlanabilir; fakat bu oldukça büyük bir zaman ve iş kaybına sebep olacaktır; çünkü bu işlemin düzenli olarak uzun bir süre tekrarlanması gerekir.

Rho’yu kökleriyle sökme yöntemi diğer bir çözümdür; ama bu yöntemde de bazı problemler ortaya çıkmaktadır. Yetişkin bitkiler o kadar büyüktür ki, yerinden sökmek için büyük iş makinalarına ihtiyaç vardır. Toprağın havalandırılması da yalnızca topraktaki tohumların kolayca gelişimine sebep olur. Rho oldukça dayanıklı bir bitkidir. Fakat zırhında bazı zayıf noktalar da yok değildir. Bitkinin tohumları toprağa düştükten sonra, ancak birkaç ay yaşayabilmektedir. Bir koloni, ancak tohum ve fidanların da yok edilmesiyle ortadan kaldırılabilir. Tohumlar güneş ışığı olmadan gelişemez. Tohumların toprak altında kalması onları öldürmektedir. Bitkinin fidanları da oldukça naziktir. Bitki, gelişiminin ilk 5 yılında kuru şartlarda ve çiğnemekle kolayca ölebilmektedir. Rho Britanya’nın güney kesimlerinde nispeten daha yavaş yayılmaktadır. Bunun sebebi ise, bitkinin nemli şartlara ihtiyaç duymasıdır. Asitli toprakların kireçle nötrleştirilmesi de tohumları öldürmektedir.

Gönüllüler, Rho savaşında belki de en büyük yardımcıdırlar. Bu kişiler, küçük bitkileri sökebilirler. Örneğin 30 ilkokul çocuğu 2000 m2 alanı 1 saatte temizleyebilmektedir.

 

 

 

 

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: