Güncel Yaşam

PİŞMİŞ GIDALAR MI DAHA SAĞLIKLIDIR, YOKSA PİŞMEMİŞ GIDALAR MI?

Tarafından yazılmıştır admin

Gıdaların Pişmemiş Hali, Pişmiş Halinden Daha Sağlıklı mı?

Gıdalar pişirildiğinde artan lezzetlerinin yanında besin değerlerinde de değişiklikler olur. İlginçtir ki, yiyecek pişirildiğinde bazı vitaminler kaybedilirken bazılarıysa vücudun için daha kullanılabilir hale gelebilir.

Bazılarına göre çiğ yiyecekleri tüketmenin daha iyi ve sağlıklıdır. Ancak, bazı pişmiş gıdalarla beslenmenin de oldukça faydalı oluşu söz konusudur.

Bu yazıda çiğ ve pişmiş gıdaların yararları ele alınmaktadır.

Çiğ Gıda Diyeti Nedir?

Çiğ gıdalar pişmemiş veya işlenmemiş gıdalardır. Çiğ gıda diyetlerinin seviyeleri farklı olmakla beraber, hepsi de çoğunlukla ısıtılmamış, pişmemiş ve işlenmemiş gıdaları tüketmeyi içerir. Genel olarak, çiğ gıda diyeti en az % 70 çiğ yiyecekten oluşur.

Diyet genellikle çiğ meyve ve sebzelere ek olarak fermente gıdalar, filizlenmiş tahıllar, fındık ve tohumları içerir.

Pişmemiş gıdaların, pişmiş gıdalardan daha besleyici olduğunun iddia edildiğinden bahsetmiştik. Çünkü bazı besleyici vitamin, minerallerle birlikte enzimler pişirme sürecinde yok oluyor. Hatta bazıları pişmiş yiyeceklerin aslında zehirli olduğu inancında.

Çiğ meyve ve sebzeleri tüketmenin bazı net faydaları olmasına rağmen, çiğ gıda diyetiyle ilgili bazı problemler de söz konusudur. Bazı gıdalar tehlikeli bakteriler taşır ve sadece pişirme ile bu mikroorganizmalardan kurtulabilir. Örneğin çiğ balık ve et içeren çiğ gıda diyeti hastalık geliştirme riski taşır. Ayrıca bu diyetin uygulanabilirliği uzun vadede zordur. Bunu başaran insan sayısı oldukça azdır.

Yemek Pişirme Esnasında Yiyeceklerdeki Enzimler Yok Olabilir

Bir gıdayı tükettiğinizde, vücudunuzdaki sindirim enzimleri onu emilebilir moleküllere dönüştürmeye yardımcı olur. Yediğiniz yiyeceklerde de sindirime yardımcı enzimler bulunmaktadır. Enzimler, ısıya duyarlıdırlar ve yüksek sıcaklıklara maruz kaldıklarında kolayca deaktive edilirler. Aslında, hemen hemen tüm enzimler 47 ° C üzerindeki sıcaklıklarda devre dışı bırakılırlar. Pişmemiş gıdaların birincil olarak tercih edilme sebebi budur. Pişirme işlemi sırasında gıdanın enzimi değiştiğinde, vücudun sindirmek için daha fazla enzime gereksinimi olacaktır.

Pişmemiş gıda destekçileri, pişmiş gıdaların vücudunuzda stresi arttırdığını ve enzim eksikliğine neden olabileceğini iddia ediyor. Bununla birlikte, bu iddiayı destekleyecek bilimsel bir çalışma bulunmamaktadır.

Bazı bilim insanları, gıda enzimlerinin ana amacının, bitkinin büyümesini desteklemek olduğunu iddia ediyor.

Üstelik insan vücudu, yiyecek sindirmek için gerekli enzimleri zaten üretir. Vücut bazı enzimleri  emer bazılarını tekrar salgılayarak yiyeceklerin sindirim enzim eksikliğine neden olacağı ihtimalini azaltır.

Pişirilen yemekleri yediğimizde, içinde bulunan enzimleri etkisiz hale getirmiş oluruz. Bununla birlikte, gıda enzimlerinin sağlığa daha iyi katkıda bulunduğu yönünde hiçbir kanıt yoktur.

Bazı Suda Çözünür Vitaminler Pişirme Sürecinde Kaybolur

Pişmemiş gıdalar, belirli besin değerleri açısından pişmiş gıdalardan daha zengin olabilir.

Bazı besin değerleri pişirme işlemi sırasında kolaylıkla kaybolabilir veya yiyeceklerden süzülebilir. Örneğin, suda çözünür vitaminler,  vitamin C ve B vitaminleri (pişirme sırasında kaybolabilirler). Sebzeleri kaynattığımızda tahmini olarak %50-60 oranında suda çözünür vitamin içeriğini azaltmış oluruz. Bazı mineraller ve A vitaminin de pişirme sırasında miktarları azalmış olur. Yağda eriyen D, E ve K vitaminleri ise pişirme işleminden etkilenmezler.

Besinler kaynatma yöntemiyle pişirilme sonucunda içeriklerinde büyük kayıplar söz konusu olurken, besin içeriğini korumak için pişirme yöntemleri  oldukça büyük önem taşımaktadır. En iyi pişirme yöntemlerinden bazıları, buharla pişirme, kavurma ve yemekleri sotelemektir.

Son olarak, yiyeceğin ısınmaya maruz kaldığı süre de besin içeriğini etkilemektedir. Bir gıdanın pişirilme süresi arttıkça besin içeriğindeki kayıp da artmış olacaktır.

Özetle; bazı besin değerleri pişirme işlemi sırasında kaybedilir, özellikle suda çözünen vitaminler. Çiğ meyve ve sebzelerin, C vitamini ve B vitaminleri açısından daha fazla besin içereceği sonucuna varabiliriz.

Pişmiş Yemeği Çiğnemek ve Sindirmek Daha Kolay Olabilir

Çiğneme, sindirim sürecinde oldukça önemli bir ilk adımdır. Çiğneme işlemi sayesinde, büyük gıda parçaları sindirilebilen küçük parçacıklara ayrışmış olur. Besin az çiğnenmiş ise, vücudun bunu sindirmesi zorlaşır, böylelikle gaza ve şişkinliğe neden olabilir. Ayrıca, pişmemiş gıdaları

Çiğnemek önemli ölçüde daha fazla enerji gerekirken, düzgün pişmiş olan gıdaları çiğnemek ise daha kolay olacaktır.

Yemek pişirildiğinde vücuttaki sindirimi de daha kolay olacaktır. Çiğ et tüketen insanların sayısı az olmasına rağmen, pişmiş eti çiğnemek ve sindirmek daha kolaydır.

Pişirme işlemi sayesinde genel olarak yemeklerin lezzetini ve aromasını arttırmış oluruz, böylelikle yemek yemek bizim için daha keyifli bir hale gelmiş olur.

Düzgün pişirilen tahıl ve baklagil besinlerinin sindirilebilirliği artar, ancak aynı zamanda anti-besin sayısını azaltır. Anti besinler, vücudun bitki gıdalarındaki besin maddelerini emme yeteneğini engelleyen bileşiklerdir.

Bir gıdanın sindirilebilirliği oldukça önemlidir, çünkü vücudunuz besinleri sindirip emebiliyorsa gıda maddesinin yararlarından faydalanabilir.

Pişirme, Bazı Sebzelerin Antioksidan Özelliğini Artırır

Araştırmalar, sebzelerin pişirilmesinin beta-karoten ve lutein gibi antioksidanların kullanımını arttırdığını göstermiştir. Beta-karoten, vücudun A vitamini haline dönüştürdüğü güçlü bir antioksidandır. Beta-karoten açısından zengin bir diyet kalp hastalığı riskini azaltmaktadır.

Eğer pişmiş gıdalar yerine çiğ gıdalar tüketilirse, antioksidan olan likopen de daha kolay vücut tarafından emilmektedir. Likopen, erkeklerde prostat kanseri riskini ve ayrıca kalp hastalığı riskini de azaltmaktadır.

Yapılan bir çalışmada, pişirilen domateslerin likopen içeriği pişirmeden sonraki 30 dakika içinde iki katına çıkarken, %0,9 oranında C vitamini içeriğini azalttığı bulunmuştur. Ayrıca, domateslerin toplam antioksidan kapasitesi % 60’ın üzerine çıktı.

Başka bir çalışmada pişirilmiş havuç, brokoli ve kabak da bulunan antioksidan kapasitesini ve bitki bileşiklerinin içeriğini arttırdığı tespit edildi.

Antioksidanlar önemlidir, çünkü vücudu serbest radikaller olarak bilinen zararlı moleküllerden korurlar. Antioksidanlar açısından zengin bir diyet, daha düşük bir kronik hastalık riski ile ilişkilidir

Sebzelerinizi pişirmek, bazı antioksidanları çiğ yiyeceklerinkinden daha fazla vücuda getirebilir.

Pişirme Zararlı Bakteri ve Mikroorganizmaları Öldürür

Çiğ gıdalar zararlı bakteriler içerebileceğinden ötürü pişmiş gıdaları tüketmek çok daha iyidir. Yemeği pişirmek gıdadaki, hastalığa neden olabilecek bakterileri öldürür. Bununla birlikte, genellikle meyve ve sebzeler temiz olarak tüketildikleri sürece güvenlidirler.

Bakterilerin en sık bulunduğu kirlenmiş meyve ve sebzelerin bazıları, ıspanak, marul, domates ve çiğ filizidir.

Çiğ gıdalarda yaygın bir şekilde bulunan bakterilerden bazıları şöyledir: E.coli , Salmonella , Listeria  ve Campylobacter.

Genellikle çoğu bakteri 60 ° C üzerindeki sıcaklıklarda hayatta kalamaz. Bu sebepten bilinen pişirme yöntemleri bakterileri öldürür ve bu durumda gıda kaynaklı hastalık riski azalmış olur.

Çiğ veya az pişmiş et, çiğ yumurta ve kaynatmadan süt tüketmek kesinlikle tavsiye edilmez.

Yemeği pişirme, gıda kaynaklı hastalıklara neden olabilecek bakterileri öldürür. Bu durum, özellikle et, yumurta ve süt için geçerlidir.

Gerçek şu ki, gıda çiğ tüketilmemelidir. Daha doğrusu tüketilen yiyeceğe bağlı olarak tüketim şeklini belirlemek en doğrusu olacaktır.

Çiğ olduğunda daha sağlıklı olan yiyeceklere örnek

  • Brokoli: Çiğ brokoli, kanserle mücadele eden bir bitki bileşiğidir ve pişmiş brokoliye oranla üç kat fazla sulforafan içerir.
  • Lahana: Lahana pişirildiğinde, kanser önlemede rol oynayan enzim, mikrosinazı yok eder. Bu sebepten lahana pişirmeyi seçerseniz, bunu kısa süreyle yapın
  • Soğan: Çiğ soğan, kalp hastalığının önlenmesine katkıda bulunan anti-platelet bir ajandır. Soğanı pişirme, bu yararlı etkiyi azaltır.
  • Sarımsak: Çiğ sarımsakta bulunan kükürt bileşiklerinin anti-kanser özellikleri vardır. Sarımsak pişirmek bu kükürt bileşiklerini yok eder

Pişirildiğinde daha sağlıklı olan yiyeceklere örnek

  • Kuşkonmaz: Kuşkonmaz pişirildiğinde, lifli hücre duvarlarını yıkar ve bu sayede A, C ve E vitaminlerini emilebilir hale getirir.
  • Mantar: Mantar pişirildiğinde güçlü bir antioksidan olan ergothioneine maddesi aktive olur. Aynı zamanda pişirme mantarlarda bulunan potansiyel bir kanserojen olan agaritini düşürmeye yardımcı olur.
  • Ispanak: Ispanak pişirildiğinde demir, magnezyum, kalsiyum ve çinko gibi besinlerin miktarı daha fazla bulunmaktadır
  • Domates: Pişirme, domateslerde antioksidan likopeni büyük ölçüde arttırır.
  • Havuç: Pişmiş havuç ham havuçtan daha fazla beta-karoten içerir.
  • Patates: Patates nişastası, patates pişene kadar neredeyse sindirilemez.
  • Baklagiller: Pişmemiş veya az pişmiş baklagiller lektin adı verilen tehlikeli toksinler içerir. Lektinler, doğru ıslatma ve pişirme ile elimine edilebilir.
  • Et, balık ve kümes hayvanları: Çiğ et, balık ve tavuk eti, gıda kaynaklı hastalıklara neden olabilecek bakteriler içerebilir. Bu gıdaları pişirmek zararlı bakterileri öldürür.
  • Özetle: Bazı gıdalar çiğ olarak tüketildiğinde, bazılarıysa pişirildiğinde daha sağlıklıdır. Gıdalardan maksimum yararlanabilmek için pişmiş ve çiğ gıdalar birlikte tüketilmelidir.

Yazar Hakkında

admin

Yorum Yap

%d blogcu bunu beğendi: