Bilim Son Makaleler

REZONANS KAVRAMI

Tarafından yazılmıştır admin

Ozon (O3) için çizilen Lewis yapısında merkez atomu oktet kuralını sağlamakta­dır. Aşağıdaki iki eşdeğer Lewis yapısında gösterildiği gibi, ikili bağı molekülün diğer ucuna da yerleştirilebilinir.

Bununla birlikte bu iki Lewis yapısından hiç biri O3 da ki bilinen bağ uzunluklarını açıklamaz.

İkili bağlar tekli bağlardan daha kısa olduğundan, O3 molekülünde O—O bağının O = O bağından daha uzun olması beklenir. Ancak deneysel veriler her iki oksijen- oksijen bağının birbirine eşit (128 pm) olduğunu göstermektedir. Bu sorunu, ozon molekülünü her iki Lewis yapısını da kullanarak gösterilerek çözülebilinir.

Bu yapıların her birine rezonans yapısı denir. O halde bir rezonans yapı, tam olarak tek bir Lewis yapısıyla gösterilemeyen bir molekülün, iki ya da daha fazla sayıdaki Lewis yapılarından birisidir. İki uçlu ok, yapıların rezonans yapılar olduğunu göster­mek için kullanılır.

Rezonans terimi, bir molekülü göstermek için iki ya da daha fazla sayıdaki Lewis yapılarının kullanılması demektir. Afrika’ya giden ortaçağ Avrupa gezgini, gergedanı gördüğünde sanki tek boynuzlu bir at, yansı aslan- yansı kartal sanki bir ejderhanın melezi diye tanımlamıştır. Biz de onun gibi gerçek ozon molekülünü, yazılan her iki yapısı da tek başına var olmayan, ancak bilinen, bir molekül olarak tanımlarız.

Rezonans hakkında genel bir yanlış anlama şudur: Ozon gibi bir molekülün bir Rezonans yapısından diğerine ileri ve geri yönde hızlı bir şekilde dönüştüğü sanılır. Hiçbir rezonans yapının, gerçek molekülü ve kararlı yapıyı tam olarak gösteremeyeceğini unutmayınız. “Rezonans”, bağlanma modellerindeki eksikleri telafi etmek için insanlar tarafından tasarlanmış bir gösterim şeklidir. Yukarıdaki hayvanlarla ilgili benzetmeyi hatırlarsak gergedan, ejderha ve at arasında bir canlı değil, farklı bir yara­tıktır.

Rezonansa bir başka örnek de karbonat iyonudur:

Deneysel bilgilere göre, CO3 2- iyonundaki tüm karbon-oksijen bağlan birbirine eşittir. Bu nedenle karbonat iyonunun özellikleri en iyi şekilde olası tüm rezonans yapıları göz önüne alınarak açıklanır.

Rezonans kavramı organik moleküller için de geçerlidir. Benzen molekülü (C6H6) buna en iyi örnektir:

Eğer bu rezonans yapılarından sadece birisi benzenin gerçek yapısını gösterseydi, komşu C atomları arasında biri tekli diğeri ikili bağa karşılık gelen iki farklı bağ uzunluğu olacaktı. Gerçekte tüm C atomları arasındaki mesafe, C—C tekli bağından kısa (154 pm), C= C ikili bağından (133 pm) uzundur ve 140 pm dir.

Benzen molekülünün ve diğer benzen halkası içeren bileşiklerin yapısını çizmek için daha basit bir yol, karbon ve hidrojen atomları olmadan yalnızca iskelet yapısını göstermektir. Bu şekilde gösterilebilen benzenin rezonans yapılan aşağıdaki gibidir:

Altıgen yapının köşelerindeki C atomlarının ve onlara bağlı H atomlarının gösterilmediğine dikkat ediniz. Yalnızca C atomları arasındaki bağlar gösterilmiştir.

Rezonans yapılarını çizerken, şu önemli kuralı hatırlayınız: Farklı rezonans yapı­larında, bağlardaki elektronların (atomlardaki değil) konumları değişebilir. Başka bir deyişle, yazılan tüm rezonans yapılarında atomlar birbirlerine aynı düzende bağlı olmalıdır.

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: