Nedir Son Makaleler Yaşam

STARKİNG ELMASI NEDİR? GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GELİŞİ HAKKINDA

Tarafından yazılmıştır admin

Luisiana şehri yakınlarında bu tür elmaları bulup yetiştiren, dünyaya tanıtan ve yayan elma yetiştirici ailenin ileri gelenlerinden Paul Stark’tır. Bu elmaları Vaşington eyaletinin Yakime kasabası çevresindeki bir bahçede, 1959 da buldukları bir ağacın kalemlerinden yetiştirmişlerdir. Bu ağaca elli bir bin dolar ödemişerdir. Bu, şimdiye kadar bir ağaca ödenen en yüksek bir fiyattır. Bu türe «Starkspur Golden Delicious» adını vermişlerdir.

Bu elma yetiştirilen bahçede; dalları koyu kırmızı elmalarla dolu başka alçak boylu elma ağaçları da bulunmaktadır. Bunlar da Oregon eyaletinde Hood nehri yakınlarında bulunan bir elma ağacından alınan aşılarla elde edilmiş olan «Starkrimson Delicious» çeşidi elmalardır. Yeni elma türleri bulmak için dünyayı dolaşan Paul Stark tarafından 1956 da 25.000 dolara satın alınmıştır.

Peki; bu iki elma ağacı nasıl oluyor da 76.000 dolarlık bir değer taşıyor? Çünkü bu iki yarı cüce ağaçtan üç dört yıl içinde iki çeşit aşılama yoluyla (göz ve kalem aşısı) milyonlarca ağaç yetiştirilebilmişti.

Bu fidanlığın ilk kurucusu James Hart Stark 1816 da ailesi ile birlikte üzeri tenteli bir at arabasıyla Kentucky’den Missouri’ye göçmüş ve yanında birkaç heybe dolusu, yaban elmasına aşılanmış fidanı da götürmüştü. Bu ağaçların ünü kısa zamanda çevreye yayılınca hemen fidan yetiştirmeye başladı.

Delicious çeşitlerinin kökeninin keşfi meyve meraklıları bakımından tarihi bir olay teşkil eder. James Hart Stark’ın torunu olan Clarence Stark 1892 yılında, geliştirilmiş elma türleri bulmak umuduyla bir sergi açmış, görünüş ve tat bakımından derece alacak elmalara bazı ödüller koymuştu. Bu sergiye 27 eyaletten bahçıvanlar meyve gönderdiler. Gelen elmalar arasında bir sepet iri ve kırmızı renkli elma Clarence’in dikkatini çekti. Bunlardan birini alarak ısırdı ve gayri ihtiyari: «Ooo! bu elma delicious (çok lezzetli, nefis)» dedi. Clarence’in bu kanısına hakemler de katıldılar, ve bu elmaya birincilik ödülünü verdiler. Ancak sepet üzerindeki etiket kaybolduğu için sahibini bulup ödülü kendisine veremediler. Ertesi yıl, meçhul elma yetiştiricisi yine elma gönderir umuduyla, Stark’lar bir sergi daha açtılar. Nitekim düşündükleri doğru çıktı ve üzerinde «Jasse Hiat, Peru Lowa» adresi yazılı bulunan aynı elmadan bir sepet daha gelmişti. Clarence Stark bu adrese mektup yazarak elmasından satın almak istediğini bildirdi.

Bir taraftan da vakit geçirmeden Lowa’ya hareket etti. Elma ağacını gördü ve derhal bu elmanın yetiştirme hakkını sahibinden satın aldı. Böylece 1896 da «Stark delicious» elması meyve piyasasına tanıtılmış oldu. Çok geçmeden Amerika Birleşik Devletlerinin dört bir yanından ve Kanada’dan siparişler yağmaya başlamıştı.

Orjinal Golden Delicious ağacı

Stark’lar devamlı olarak meyve yetiştiricilerinden yeni ve geliştirilmiş elma çeşitlerinden kendilerine gönderilmesini rica etmişlerdir. 1914 yılında bir gün, Batı Virginia eyaletinde Odessa şehrinden A. H. Mollins adında birisinden çok tatlı üç elma geldi. Bunlar şekil bakımından Red Delicious’a benzemekle beraber sarı renkli idiler. Paul Stark hemen bu elmanın da peşine düştü. Bin millik bir tren ve 20 millik de dağlık bir bölgede at üstünde yaptığı bir yolculuktan sonra Mollins’in bahçesine ulaştı. Burada bol yeşil yaprakları arasında iri ve altın sarısı meyvelerin ağırlığı ile dalları yerlere sarkmış ve sanki cennet bahçelerinden sökülerek oraya getirilmiş olan elma ağacını buldu. Paul Stark ağacı satın aldı ve bu ağacı yüksek bir demir parmaklıkla çevirtmeyi da ihmal etmedi. Dönüşünde de kestiği kalemlerden bir paket, fidanlığına götürdü. İşte «Golden Delicious» adıyla dünyaca tanınan yeni çeşit de böyle yetiştirildi.

Amerikada her yıl yalnız bu iki Delicious türünden gelen Red Delicious ve Golden Delicious çeşitlerinden yüz milyon dolar değerinde elma üretilmektedir. Aynı türden dünyanın başka yerlerinde yetiştirilen elmaların değeri de yine 100 milyon doları bulmaktadır.

Stark ailesi Kore’de bulunan Presbiterian kilisesi vakfına bir meyvelik hediye etmişti. Kore savaşları sırasında keşif görevine çıkmış olan küçük bir Amerikan birliğine mensup askerler bu meyveliği görünce «Amerikan elması» diye sevinçle bağırdılar ve bunlardan bir kısmı elmaları talan ettiler. Tabii birliğin komutanı da bu elmaların parasını ödemek zorunda kaldı.

Stark fidanları Güney Amerika memleketlerinin hemen hepsine gönderilmiştir. Avrupa’da da Fransa ile İtalya halen eski meyvelikleri bozarak yerlerine % 80 Delicious türünü diken memleketlerin başında gelmektedirler. Delicious türü Belçika, Hollanda, Batı Almanya, Çekoslovakya ve hatta Rusya’nın bir kısım güney bölgelerinde yetiştirilmektedir.

İsrail’de ve Arap memleketlerinde de başlıca türünü Delicious elmaları teşkil etmektedir. Stark elmaları Hindistan, Japonya, Avustralya, Yeni Zellanda, Tasmanya ve Güney Afrika’da da yetiştirilmektedir.

Elma konusunda yeni çeşitler üzerindeki araştırmalar aralıksız sürdürülmektedir. Her yıl Stark fidanlıklarına her taraftan, yeni bir çeşit bulunmuş olması ümidi ve iddiası ile yüzlerce paket elma gelmekte ve Stark personeli bunlardan ümit verici olanların üzerinde dikkatle durmaktadırlar. 1923 de New Jersey’li bir üretici bahçesinde bulunan Delicious elma ağaçlarından birinin bir dalının «acaip bir gelişme gösterdiğini» yazıyordu. Bu dalın elması erkenden kızarmaya başlıyor ve öteki dallardaki elmalar daha yeşilken, bunlar koyu kırmızı bir renk alıyordu. Stark’lar bu konuyla derhal ilgilendiler ve 6000 dolar ödeyerek bu dalı satın aldılar. İşte erken kızaran ve koyu kırmızı bir renk alan bu dal da «Starking Delicious» çeşidinin başlangıcı olmuştur.

1962 yılında Paul Stark Jr. Yeni Zelanda’da içinde Golden Delicious tohumlarından yetiştirilmiş üç ağaç bulunan bir meyve bahçesini ziyaret etmişti. Bu ağaçlardan birinde sarı elma yerine kırmızı elma bitmişti. Bu elmanın da tadı sarı elmanınkiyle aynı olmakla birlikte muhafazaya daha elverişli bir özellik taşıyordu. İşte bu ağaçta Stark firması eksperlerinin ticarî üretim bakımından çok elverişli buldukları «Stark Splendor» çeşidinin anacını teşkil etmektedir.

Bu ailenin gösterdiği gayretler sayesinde cüce ağaçlar üzerinde, salkım şeklinde bol ve lezzetli meyve üretilmesi mümkün olmuş ve elma toplayıcıların merdiven kullanarak bir sürü zahmete girmeleri de tarihe karışmıştır.

Yazar Hakkında

admin

%d blogcu bunu beğendi: